Dit zijn de meest verslavende drugs volgens nieuw onderzoek

Welke drug is het meest verslavend? Dat is een vraag waar wetenschappers al jaren over discussiëren. Als gekeken wordt naar illegale drugs komen meestal drie namen bovenaan: heroïne, cocaïne en methamfetamine. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral cocaïne een uitzonderlijk sterk en langdurig effect op het brein heeft.

Onderzoekers kijken tegenwoordig niet alleen naar hoe sterk een drug werkt, maar ook naar hoe die geheugen, verlangen (craving) en terugval beïnvloedt. In studies naar eerste drugservaringen blijken heroïne en cocaïne de hoogste scores te hebben op drie belangrijke factoren: het krachtige geheugen van de drugservaring, de drang naar hergebruik en de mate waarin het gebruik wordt versterkt. Met andere woorden: wie deze middelen probeert, loopt een relatief grote kans dat het gebruik zich herhaalt.

Lang werd verslaving vooral verklaard met de zogeheten dopaminehypothese. Cocaïne blokkeert de heropname van dopamine in de hersenen. Daardoor ontstaat een sterke piek van deze neurotransmitter, veel groter dan bij natuurlijke beloningen zoals eten, seks of sociale interactie.

Het brein interpreteert zo’n enorme dopaminepiek als een signaal dat iets extreem waardevol is. Daardoor wordt het gedrag dat tot de beloning leidde – het gebruiken van cocaïne – sterk versterkt.

Maar dat verklaart niet alles. Veel mensen krijgen namelijk maanden of zelfs jaren na het stoppen nog steeds intense trek in cocaïne.

Nieuw onderzoek laat zien dat cocaïne niet alleen dopamine beïnvloedt, maar het brein zelf verandert. Herhaald gebruik verandert genexpressie, de prikkelbaarheid van neuronen en zelfs de structuur van hersencircuits.

Een belangrijke rol speelt het eiwit ΔFosB, ontdekt door neurobioloog Eric Nestler. Dit molecuul werkt als een soort genetische schakelaar. Elke keer dat iemand cocaïne gebruikt, neemt de hoeveelheid ΔFosB toe. In tegenstelling tot veel andere moleculen kan dit eiwit weken of maanden in neuronen blijven bestaan, waardoor langdurige veranderingen in gedrag ontstaan.

Recente studies tonen bovendien aan dat cocaïne het geheugencircuit van de hersenen beïnvloedt. Vooral de verbinding tussen de hippocampus (context en herinneringen) en de nucleus accumbens (beloningscentrum) blijkt cruciaal.

Cocaïne versterkt de activiteit van neuronen in deze route en verhoogt de productie van een eiwit genaamd calreticuline. Daardoor wordt de herinnering aan de drugservaring sterker en hardnekkiger. Omgevingsprikkels – een plek, muziek of mensen – kunnen later opnieuw verlangen opwekken.

Samen schetsen deze ontdekkingen een nieuw beeld van verslaving. Cocaïnegebruik is niet simpelweg een gebrek aan wilskracht, maar het gevolg van diepe neurobiologische veranderingen. Het brein leert dat de drug extreem belangrijk is en legt die les vast in genen, neurale circuits en geheugen.

Hoewel er nog geen goedgekeurde medicijnen zijn tegen cocaïneverslaving, bieden de nieuwe inzichten hoop. Door moleculen zoals ΔFosB en calreticuline beter te begrijpen, hopen onderzoekers in de toekomst behandelingen te ontwikkelen die de hersenveranderingen achter verslaving kunnen terugdraaien.

Bron: Psychology Today