Wie ooit in zee heeft gezwommen kent het moment: een enorme golf rolt op je af en je denkt dat je weggevaagd wordt. Je kunt twee dingen doen: naar het strand rennen of onder de golf duiken. Maar soms gebeurt er iets verrassends. Tegen de tijd dat de golf je bereikt, is hij bijna verdwenen.
Die vraag speelt nu ook rond kunstmatige intelligentie. Komt er een technologische tsunami aan die banen en misschien zelfs mensen overbodig maakt? Of blijkt de golf uiteindelijk minder verwoestend dan voorspeld?
Angst voor een wereld zonder werk
De afgelopen jaren klinken de voorspellingen steeds dramatischer. AI zou complete sectoren overnemen: klantenservice, marketing, finance, juridische dienstverlening en zelfs delen van het onderwijs.
Als machines straks schrijven, programmeren en analyseren, wat blijft er dan nog over voor mensen? Sommige futuristen schetsen al een wereld waarin we leven van een universeel basisinkomen terwijl algoritmes het werk doen.
Technologische paniek is van alle tijden
Maar de geschiedenis leert dat nieuwe technologie vaak eerst angst oproept. Eind jaren negentig vreesde men dat computers zouden crashen zodra de kalender van 1999 naar 2000 sprong, het beruchte Y2K-probleem. De wereld bleef gewoon draaien.
Even later ontstond paniek over nanotechnologie. Sommigen dachten dat zelfreplicerende nanobots de planeet zouden overnemen. Dat scenario bleef ook sciencefiction.
Ook nu lijkt de angst voor AI soms groter dan de realiteit.
Barstjes in de AI-hype
Er zijn namelijk signalen dat de verwachtingen misschien te hoog gespannen zijn.
Steeds meer gebruikers raken teleurgesteld in generatieve systemen zoals ChatGPT. Programmeurs klagen over foutieve code, studenten merken dat AI moeite heeft met ingewikkelde wiskunde en schrijvers wijzen erop dat de teksten vaak vlak en voorspelbaar zijn.
Daar komt bij dat de technologie enorm veel energie en water verbruikt. Dat roept vragen op over hoe lang de huidige groei economisch en ecologisch vol te houden is.
Tegelijkertijd ontstaat er een opvallende trend in de andere richting. Sommige mensen kiezen bewust voor minder technologie: papieren boeken in plaats van e-readers, eenvoudige telefoons in plaats van smartphones en echte gesprekken in plaats van eindeloze online discussies.
Waarschijnlijk ligt de toekomst ergens tussen twee uitersten. AI zal het werk van mensen veranderen en soms ondersteunen, maar volledige vervanging is een ander verhaal.
De golf is er al. Maar voorlopig lijkt de mens er nog gewoon bovenop te blijven drijven.