Hoe je haar veroudert

Je haar begint veel eerder te verouderen dan je in de spiegel ziet: al rond je dertigste zijn de haarzakjes op cellulair niveau aan het aftakelen, gedreven door stille ontsteking, stress en schade door zonlicht. Dat proces bepaalt niet alleen wanneer je grijs wordt, maar ook hoe vol, sterk en glanzend je haar blijft naarmate je ouder wordt.

Elk haar groeit uit een mini-orgaan in je hoofdhuid: het haarfollikel, waar stamcellen steeds nieuwe haarcellen en pigmentcellen aanmaken. Met de jaren neemt de activiteit en veerkracht van die stamcellen af, waardoor haren dunner worden, rustfases langer duren en er uiteindelijk minder nieuwe haren terugkomen.​

Nieuw onderzoek dat menselijke haarzakjes op celniveau in kaart bracht, laat zien dat al bij mensen in hun dertigste en veertigste jaren genen voor stress- en immuunreacties duidelijk actiever zijn, terwijl genen die stamcellen verjongen juist worden onderdrukt. In datzelfde werk wordt een eiwitcomplex, AP‑1, aangewezen als regisseur van een ontstekingsprogramma dat de regeneratie van haarcellen ondermijnt​

De kleur van je haar komt van melanocyt-stamcellen, die pigment produceren en telkens opnieuw worden aangevuld. Naarmate je ouder wordt, raken die pigment-stamcellen uitgeput of beschadigd door genotoxische en oxidatieve stress, waardoor nieuwe haren zonder kleur – grijs of wit – uit de follikel groeien.

Ook stress speelt een directe rol: Harvard-onderzoekers toonden aan dat een ‘fight-or-flight’-reactie de zenuwen rond het haarzakje zo sterk activeert dat pigment-stamcellen in één klap worden opgebruikt. “Na slechts een paar dagen waren alle pigment-regenererende stamcellen verdwenen. Zodra ze weg zijn, kun je geen pigment meer aanmaken,” zei hoofdonderzoeker Ya‑Chieh Hsu over haar muizenstudie, die een mechanisme blootlegt dat ook bij mensen relevant lijkt.​

Je haar veroudert ook door de buitenwereld: vooral door ultraviolette straling van de zon. UV‑B breekt de eiwitten in de haarschacht af, terwijl UV‑A juist de pigmenten aantast; samen veroorzaken ze kleurvervaging, een dof oppervlak en sneller afbrekende, broze haren.who+1​

In de haarfollikel zelf stapelen zich door UV, luchtvervuiling en normale stofwisseling reactieve zuurstofmoleculen op, als de antioxidante verdedigingslinie met de jaren minder wordt. Die oxidatieve stress beschadigt DNA en eiwitten in de pigment-eenheid van de follikel en wordt gezien als een centraal mechanisme achter zowel grijs worden als leeftijdsgebonden haaruitval.

Verouderen van haar is geen simpel uurwerk maar een optelsom van erfelijke aanleg, hormonen, leefstijl en blootstelling aan stress en zon. Er bestaan experimentele strategieën, van gerichte stamceltherapie tot het moduleren van de ‘niche’ rond haarstamcellen, maar die zitten vooral nog in het stadium van laboratoriumonderzoek.pmc.ncbi.nlm.nih+3​

Wel zijn er aanwijzingen dat bepaalde vormen van grijs worden deels omkeerbaar zijn als extreme stressfactoren wegvallen, wat blijkt uit studies waarbij individuele haren hun pigment terugkregen na een rustiger levensfase. Dat betekent niet dat elke grijze haar terug te draaien is, maar wel dat het biologische verouderingsproces van haar dynamischer is dan lang gedacht.