Nederland krijgt salmonella niet meer uit de stal — en dat betaalt de consument

Drie jaar lang beloven toezichthouders en pluimveesector beterschap, en drie jaar lang blijft het aantal besmette leghenkoppels boven de Europese norm. Ondertussen werden er in Nederland vorig jaar meer mensen ziek van salmonella dan in enig jaar sinds 2005. Het ei op uw ontbijtbord is geen tijdbom, maar de cijfers zijn wel het tegenovergestelde van geruststellend.

De Europese Unie hanteert één harde grens voor leghenbedrijven: per jaar mag maximaal 2 procent van de koppels besmet zijn met de twee gevaarlijkste stammen, Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium. In 2023 kwam Nederland uit op 3,5 procent, in 2024 op afgerond 4 procent. Ook over 2025 bleef de besmettingsgraad boven die grens. In de vijftien jaar daarvoor zat Nederland vrijwel altijd netjes tussen de 1 en 2 procent.

Een norm van 2 procent halen we al drie jaar niet — en de trend wijst omhoog, niet omlaag.

De stal en de mens hangen samen. Het aantal gemelde patiënten met Salmonella Enteritidis liep op van 585 in 2023 naar 641 in 2024 en 694 in 2025: het hoogste aantal in twintig jaar. En dat is slechts wat er gemeld wordt. Het werkelijke aantal zieken ligt naar schatting zo'n 26 keer hoger, omdat de meeste mensen met diarree en buikkramp nooit bij de huisarts belanden.

Onschuldig is het niet. In 8 procent van de gemelde Enteritidis-gevallen gaat het om een ernstige, invasieve infectie. Ouderen, jonge kinderen en mensen met een zwakke afweer lopen het grootste risico. Nederland heeft binnen Europa inmiddels het hoogste aantal meldingen van deze bacterie.

De sector zit niet stil, maar het effect blijft uit. Koppels ouder dan 65 weken worden sinds begin 2024 elke acht weken bemonsterd in plaats van elke vijftien weken, en sinds maart 2024 is er een levend vaccin dat leghennen tijdens de legperiode beschermt tot ongeveer 95 weken, zonder wachttermijn voor de eieren. Toch concluderen onderzoekers dat de maatregelen nog niet het gewenste effect hebben. De bacterie zit in mest, stof en strooisel en overleeft een schoonmaakbeurt makkelijk.

Vaker testen betekent vooral: sneller wéten dat het mis is, niet dat het minder vaak misgaat.

Hoe fout het kan aflopen, bleek deze zomer bij de buren. Bij eierproducent Laerco in Geel werden minstens 306 Belgen ziek; de eieren werden teruggeroepen in acht Europese landen, waaronder Nederland. Nederlandse zieken zijn daarbij voor zover bekend niet gevallen. In het Verenigd Koninkrijk lopen drie clusters met samen bijna vijfhonderd bevestigde besmettingen en twee sterfgevallen, vermoedelijk door geïmporteerde eieren die in cafés en restaurants werden geserveerd.

Was uw handen na het aanraken van eieren en rauw vlees, houd keukenmateriaal schoon en laat eieren en vlees goed gaar worden. Wees extra voorzichtig met rauwe eieren in zelfgemaakte mayonaise, tiramisu of dressing als u kookt voor ouderen, jonge kinderen of mensen met een verminderde afweer. Bewaar eieren koel en controleer bij een terugroepactie altijd de stempelcode op de schaal.

Meer weten?

•RIVM — actuele informatie over salmonella-uitbraken

•Rijksoverheid — Kamerbrief over de stijging van salmonella in de pluimveehouderij

•Nieuwe Oogst — geen zieken in Nederland na Belgische salmonella-uitbraak

van 2