Zes op de tien Nederlandse volwassenen hebben weleens geprobeerd af
te vallen. Voor velen is dat nog het makkelijke deel. Na het afvallen
krijg je meer honger en verbrandt je lichaam minder energie, schrijft National
Geographic na gesprekken met obesitasartsen.
Een overzicht van 29 langetermijnstudies laat zien dat gemiddeld meer
dan de helft van de verloren kilo’s binnen twee jaar terugkomt. Na vijf
jaar is dat meer dan 80 procent. Het gaat om kilo’s, niet om mensen die
helemaal terug zijn bij af.
Je lichaam verbrandt minder dan je nieuwe gewicht doet verwachten
Jarenlang gold op gewicht blijven als een kwestie van discipline.
Maar “als je afvalt, verbrandt je lichaam minder calorieën,” zegt
Kimberly Gudzune, medisch directeur van de American Board of Obesity
Medicine.
Een kleiner lichaam heeft minder energie nodig, maar het verbruik kan
sterker dalen dan het lagere gewicht verklaart. Je hebt dan minder
calorieën nodig dan iemand die altijd al zo zwaar was.
Tegelijk verschuiven je hormonen. Je maakt meer ghreline aan, een
hormoon dat je honger aanwakkert. Van leptine en peptide YY, twee
hormonen die je een vol gevoel geven, maak je juist minder.
Hoe sterk dat doorwerkt, verschilt per persoon. Obesitasonderzoeker
Andrés Acosta van de Mayo Clinic noemt het “metabole aanpassingen”
waarmee het lichaam “terugvecht”. Ook je brein speelt mee; WEL schreef
eerder over waarom
je hersenen dol zijn op dik.
“We nemen aan dat als je er eenmaal bent, het als bij toverslag zo blijft. Maar helaas is dat echt niet zo.”
Biggest Loser-kandidaten verbrandden zes jaar later 500 calorieën per dag minder
Hoe ver dat kan gaan, zagen Amerikaanse onderzoekers bij veertien
deelnemers aan The Biggest Loser, een tv-programma waarin kandidaten met
ernstig overgewicht zo veel mogelijk afvallen. In ongeveer dertig weken
verloren ze gemiddeld ruim 58 kilo. Zes jaar later zat er gemiddeld 41
kilo weer aan.
Hun ruststofwisseling, de energie die je lichaam verbruikt als je
niets doet, bleef laag. Zes jaar na de show verbrandden ze gemiddeld
bijna 500 kilocalorieën per dag minder dan bij hun gewicht hoorde,
meldden de onderzoekers in 2016 in het vakblad Obesity.
Ook kandidaten die veel kilo’s kwijt bleven, hadden een tragere
stofwisseling. De groep was wel klein en de afvalmethode extreem.
Een vast setpoint is nog niet bewezen
Volgens de setpointtheorie houdt je lichaam je gewicht binnen een
bepaalde bandbreedte, die in de loop van je leven kan verschuiven.
Obesitasartsen zijn het daar niet unaniem over eens.
Het lagere energieverbruik en de hormonale veranderingen zijn beter
bewezen, zegt Gudzune. Die passen bij het idee, maar bestaan ook los
ervan.
Acosta zoekt het in verschillen per persoon. Hij onderscheidt vier
typen, die elkaar kunnen overlappen:
- hungry brain: je hebt meer eten nodig voor je vol zit;
- hungry gut: kort na het eten heb je alweer honger;
- emotional hunger: je eet om met emoties om te gaan;
- slow burn: je ruststofwisseling ligt lager dan verwacht.
Behandel je per type, dan kan een patiënt medicijnen krijgen die de
onderliggende oorzaak aanpakken, zegt Acosta.
Slanke mensen tellen niet allemaal hun calorieën
Mensen die met hun gewicht worstelen, denken vaak dat slanke mensen
hun eten afwegen en elke calorie bijhouden. “Dat klopt totaal niet,”
zegt Andrew Kraftson, directeur van het Weight Navigation Program van
University of Michigan Health. Hij noemt die vergelijking “een
denkfout”, omdat mensen verschillen in biologie, omstandigheden en
gezondheid.
Ga je geloven dat je gewicht een karakterzwakte is, dan tast dat je
zelfbeeld aan.
“Mensen met hoge bloeddruk, hypertensie of diabetes zeggen we ook niet: ‘Zoek het zelf maar uit.’”
Vraag je huisarts naar twee jaar begeleiding
“Het draait niet alleen om een recept,” zegt Kraftson. Hij pleit voor
zorg waarin artsen samenwerken met diëtisten en psychologen. Ook het NHG
ziet afslankmiddelen zoals Wegovy als aanvulling binnen een bredere
aanpak.
Naast 21
adviezen van experts om op gewicht te blijven, die je zelf kunt
toepassen, bestaat in Nederland een programma dat op dat volhouden mikt:
de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI).
- Het tweede jaar draait om volhouden. In het eerste jaar leer je gezonder eten en bewegen, in het tweede jaar hoe je dat vasthoudt, schrijft Thuisarts.nl. Je komt ongeveer twaalf keer met een groep bij elkaar.
- Basisverzekering, geen eigen risico. De GLI zit in het basispakket en valt niet onder het verplicht eigen risico, meldt Zorginstituut Nederland. Bij een aanbieder met een contract met je verzekeraar betaal je er dus niets voor.
- Voor wie het geldt. Je komt in aanmerking met een BMI vanaf 35. Bij een BMI tussen 25 en 35 moet je buikomvang minstens 88 centimeter (vrouwen) of 102 centimeter (mannen) zijn, of heb je een aandoening die met overgewicht samenhangt, zoals diabetes, artrose of slaapapneu. Je huisarts verwijst je door.
Meer weten?
POPULAIR NIEUWS
Slapen met het raam open in de winter: goed idee of niet?
Bergen als in Zwitserland, maar uit eten en overnachten kost er bijna de helft minder
Valt het Belastingplan? Dan stijgt niet alleen je benzineprijs, dit gebeurt er op 1 januari met je pensioen en loonstrook
Zo maak je het inbrekers wel heel gemakkelijk, maak deze fout met je sleutel nooit meer
€38.000 boete omdat ze hun huis niet konden betalen, hof maakt er €10.000 van
Yeşilgöz moet kiezen: Klavers rekening voor de allerrijksten of Eerdmans' eis over asiel, en jouw accijnskorting hangt ervan af
Loading