Hoe gaat het eigenlijk met de olifanten in Afrika?

Wie aan de wilde dieren in Afrika denkt, ziet vaak grote kuddes olifanten op eindeloze savannes voor zich. De werkelijkheid is anders. In sommige regio’s verdwijnen olifanten bijna volledig, terwijl ze elders juist met te veel zijn. Dat contrast laat zien hoe complex natuurbescherming in Afrika is.

In landen als Zuid-Soedan zijn de ooit legendarische olifantenkuddes vrijwel verdwenen. Vijftig jaar geleden leefden hier naar schatting meer dan 130.000 olifanten. Vandaag is daar nog ongeveer vijf procent van over. Oorlogen, extreme armoede en jarenlang gebrek aan effectief natuurbeheer hebben hun tol geëist. Stroperij is voor veel mensen geen misdaad, maar een overlevingsstrategie. Als je honger hebt en geen werk, is een olifant voedsel en inkomen.

In nationale parken als Badingilo bleef onlangs nog één enkel dier over. Een eenzame stier, zo geïsoleerd dat hij zich aansloot bij giraffen. Zelfs die laatste olifant overleefde het niet: hij werd gedood door stropers. Het is een schrijnend symbool voor hoe kwetsbaar natuur wordt als menselijke nood alles overheerst.

Maar ga je duizenden kilometers zuidelijker, dan zie je het tegenovergestelde probleem. In delen van de Kavango Zambezi Transfrontier Conservation Area – een groot natuurgebied in onder meer Zimbabwe en Botswana – zijn olifanten juist slachtoffer van hun eigen succes. Decennia van goede bescherming hebben geleid tot explosieve groei van de populatie.

In en rond Hwange National Park leven inmiddels meer olifanten dan het ecosysteem aankan. Ze trekken noodgedwongen dorpen binnen op zoek naar water en voedsel. Huizen worden verwoest, oogsten vertrapt en mensen komen om het leven. Voor lokale bewoners is de olifant geen icoon, maar een directe bedreiging.

Dat leidt tot pijnlijke discussies: moeten olifanten worden afgeschoten, verplaatst of achter hekken gehouden? Westerse verontwaardiging botst hier vaak met de lokale realiteit. Mensen die dagelijks met het gevaar leven, voelen zich niet gehoord door critici op afstand.

Er bestaat dus geen simpele oplossing voor Afrika’s olifanten. Te weinig bescherming leidt tot uitsterven, te veel succes tot conflict. Wat beide situaties delen, is de noodzaak tot ruimte, stabiliteit en langdurige investeringen.

Bron: The Guardian