De verwarming gaat weer aan, en bij veel mensen staat de thermostaat lager dan een paar jaar geleden. Een kastje met kleine ventilatoren onder je radiator belooft dat je kamer sneller warm wordt met minder gas. Dat kan kloppen. Alleen zit de besparing niet in het kastje zelf, maar in wat je daarna met je cv-ketel doet.
Hoe bewust Nederland dit najaar stookt, bleek op 6 oktober uit onderzoek van het
Hart van Nederland Panel. Wie de verwarming aan heeft, zet die gemiddeld op 19,6 graden. Twee jaar geleden was dat nog 20,0 graden. Bijna de helft van de ondervraagden maakt zich zorgen over wat een koude winter voor de energierekening betekent.
Meer warmte uit dezelfde radiator
Een radiatorventilator is volgens Milieu Centraal een simpel apparaatje dat je onder de radiator vastmaakt. De ventilatoren blazen lucht langs de warme radiator de kamer in. Volgens Vattenfall gaat het apparaat vanzelf aan zodra de radiator rond de 30 graden is, en bij ongeveer 25 graden of lager weer uit.
Het effect: de radiator geeft zo'n 20 procent meer warmte af, schrijft Vattenfall op basis van Milieu Centraal. Duurzaam Bouwloket legt uit waarom. Een gewone radiator verwarmt de kamer via natuurlijke luchtstroming; de ventilator forceert die stroming, waardoor de warmte zich sneller verspreidt.
Duur is het niet. Energieloketten rekent op €35 tot €50 per stuk voor een standaard ventilator. Het stroomverbruik kost volgens het Regionaal Energieloket gemiddeld zo'n 30 cent per jaar (prijspeil januari 2026).
Twintig procent meer warmte is niet twintig procent minder gas.
Het kastje alleen levert weinig op
Hier gaan veel verkoopverhalen de mist in. Dat een radiator meer warmte afgeeft, betekent niet automatisch dat je ook 20 procent minder gas verbruikt, waarschuwt TestResults. De warmteafgifte van de radiator en het totale verbruik van je woning zijn twee verschillende dingen.
Hoe klein het effect van alleen de ventilator is, laat het Regionaal Energieloket zien. Doordat een kamer sneller opwarmt, hoeft de verwarming minder lang aan. Dat scheelt volgens het loket €9 tot €15 per jaar. Volgens Milieu Centraal is de precieze besparing niet bekend, meldde Radar eerder.
De echte winst zit in je cv-ketel
Duurzaam Bouwloket zegt het zonder omwegen: de ventilatoren zelf zorgen niet per se voor een lagere energierekening. De besparing komt vooral doordat je de aanvoertemperatuur van de cv-ketel kunt verlagen. Dat is de temperatuur van het water dat de ketel naar je radiatoren stuurt, niet de stand van de thermostaat aan de muur.
Bij moderne ketels staat die aanvoertemperatuur maximaal op 80 graden, bij oudere zelfs op 90, schrijft Milieu Centraal. Volgens Duurzaam Bouwloket staat hij in veel huizen nog op 75 tot 80 graden. Het water koelt in de radiatoren dan maar 10 tot 20 graden af en komt met 60 tot 70 graden terug bij de ketel. Dat is te warm om te condenseren, en juist daar haalt een HR-ketel zijn hoge rendement uit.
Zet je de ketel lager, dan wordt het retourwater kouder en werkt de ketel efficiënter. Volgens de Consumentenbond scheelt een lagere aanvoertemperatuur 50 tot 100 kuub gas per jaar, zeker als je nog een aan-uitthermostaat hebt. Het Belgische Ecobouwers noemt voor 60 in plaats van 70 graden een besparing van 8 à 10 procent op de verwarmingsfactuur. Fabrikanten noemen soms hogere cijfers, maar daar zijn volgens Ecobouwers geen duidelijke onafhankelijke cijfers over.
Zonder lagere keteltemperatuur is de ventilator vooral een comfortkastje.
Waarom het kastje dan toch helpt
Een lagere aanvoertemperatuur heeft een nadeel: je huis warmt langzamer op, schrijft het Regionaal Energieloket. Daar komt de ventilator in beeld. Het effect van een radiatorventilator is volgens Vattenfall het grootst bij een lage watertemperatuur van de ketel. Hij maakt de zuinigere stand dus beter vol te houden.
Niet elk huis heeft er evenveel aan. Bij goed geïsoleerde huizen met moderne radiatoren is de winst waarschijnlijk beperkt, aldus Radar. Milieu Centraal noemt de werkkamer of hobbykamer die niet of heel langzaam warm wordt als typisch voorbeeld waar een ventilator helpt. Let wel op het geluid: de ventilator maakt wat geluid als de radiator warm is, en sommige mensen vinden dat storend.
Liever niet de kamer, maar alleen jezelf verwarmen? Dat rekenden we eerder door in 'Hoeveel bespaar je met de verwarming uit onder de elektrische deken?' en 'We verwarmden alleen de woonkamer — dit scheelde het op de energierekening'. Waarom deze winter extra duur kan uitpakken, lees je in 'Waarom een koude winter je gasrekening dit jaar dubbel kan raken'.
Wat je nu kunt doen
- Zoek op je ketel de instelling met het radiatorsymbool. Vattenfall adviseert om in stappen te verlagen: eerst naar 70 graden, daarna naar 60.
- In een redelijk tot goed geïsoleerd huis is 50 of 60 graden vaak genoeg, aldus Milieu Centraal. Bij zeer goede isolatie kan 35 tot 50 graden.
- Blijf van het warme tapwater af: Milieu Centraal raadt aan dat nooit lager dan 60 graden te zetten, vanwege het risico op legionella.
- Komt één kamer daarna niet meer goed op temperatuur, zet dan daar een radiatorventilator onder. Ben je gevoelig voor geluid, probeer er dan eerst één uit.
- Is het op de koudste dagen te fris, zet de ketel dan tijdelijk iets hoger. Vergeet hem in de lente niet weer omlaag te zetten, waarschuwt Vattenfall.
Bronnen:
Hart van Nederland,
Milieu Centraal (cv-ketel),
Milieu Centraal (bespaartips),
Duurzaam Bouwloket,
Regionaal Energieloket,
Vattenfall,
Consumentenbond,
TestResults,
Radar,
Energieloketten,
Ecobouwers