Nederland geeft nog steed tot €46 miljard aan fossiele subsisie: waar blijft dat geld?
Klimaat, natuur en milieuwoensdag, 16 september 2026 om 6:28
bijgewerkt om woensdag, 16 september 2026 om 6:32
Nederland kent geen klassieke subsidie waarbij oliemaatschappijen of automobilisten een cheque krijgen voor benzine, diesel of gas. Toch lopen de financiële voordelen voor fossiel energiegebruik volgens brede overheidsramingen op tot €39,7 miljard tot €46,4 miljard per jaar.
Het gaat vooral om belastingvrijstellingen, lage tarieven en uitzonderingen voor grootverbruikers van gas, olie, kerosine en kolen. Wie kijkt naar het verschil tussen de huidige heffingen en een hogere, meer uniforme prijs voor CO₂-uitstoot en energiegebruik, komt uit op circa €18 miljard in 2024. tweedekamer+1
Geen cheque, wel belastingvoordeel
De term “fossiele subsidie” roept snel het beeld op van de overheid die rechtstreeks geld overmaakt aan de olie- en gasindustrie. Dat is niet hoe het grootste deel van deze steun werkt.
Nederland heeft volgens het ministerie van Financiën geen structurele directe prijssubsidies op fossiele brandstoffen. De steun zit grotendeels in fiscale regels waardoor sommige fossiele toepassingen minder of geen belasting betalen. Denk aan vrijstellingen, teruggaafregelingen en lagere energiebelastingtarieven. rijksfinancien
Dat maakt het onderwerp ook politiek ingewikkeld. Want het afschaffen van zo’n voordeel betekent niet dat er ineens miljarden euro’s vrijkomen op een bankrekening. Het betekent vooral dat bedrijven, vervoerders of sectoren meer belasting zouden gaan betalen — of dat de overheid de regels rond energie- en CO₂-heffingen anders inricht.
Waarom lopen de cijfers zo uiteen?
Wie zoekt naar één hard bedrag, vindt verschillende uitkomsten. Dat komt doordat organisaties en overheden niet allemaal hetzelfde meetellen.
| Berekening | Bedrag | Wat wordt gemeten? |
| Kabinetsberekening van het beprijzingstekort in 2024 | €18 miljard | Het verschil tussen de huidige belasting- en CO₂-prijs en een gekozen referentieniveau. tweedekamer |
| Brede rijksinventarisatie | €39,7 tot €46,4 miljard per jaar | Fiscale vrijstellingen, teruggaafregelingen, lage tarieven en voordelen voor fossiele grondstoffen en energiegebruik. rijksfinancien |
| Smallere eerdere raming | circa €4,2 tot €4,5 miljard | Een beperktere selectie van specifieke fiscale regelingen. rijksoverheid+1 |
Het bedrag van €18 miljard en de bandbreedte van €39,7 miljard tot €46,4 miljard moeten dus niet bij elkaar worden opgeteld. Het zijn verschillende rekenmethoden en afbakeningen.
Kerosine, scheepvaart en grootverbruik
De grote voordelen zitten vooral niet bij de particuliere automobilist, maar in sectoren die veel energie gebruiken of internationaal opereren.
Belangrijke voorbeelden zijn:
- Internationale luchtvaart: kerosine voor internationale vluchten is in de praktijk vrijgesteld van accijns. Die vrijstelling vertegenwoordigt volgens eerdere inventarisaties een voordeel van meer dan €2 miljard per jaar. nos
- Internationale scheepvaart: brandstoffen voor internationale vaart vallen eveneens buiten belangrijke nationale brandstofheffingen.
- Elektriciteitsproductie: gas en kolen voor elektriciteitsopwekking kennen vrijstellingen of uitzonderingen om dubbele energiebelasting te voorkomen. rijksfinancien+1
- Grootverbruik van energie: de energiebelasting per verbruikte hoeveelheid daalt sterk naarmate het verbruik groter is. Daardoor betaalt een huishouden relatief veel meer belasting per kuub gas of kilowattuur dan een grootverbruiker. rijksoverheid
- Industrie en chemie: fossiele brandstoffen en grondstoffen die niet worden verbrand, maar bijvoorbeeld als grondstof in producten terechtkomen, vallen vaak buiten energie- of brandstofheffingen. rijksfinancien
Waarom dit nu speelt
Het kabinet wil fossiele belastingvoordelen geleidelijk afbouwen. Dat sluit aan bij internationale afspraken om inefficiënte subsidies voor fossiele brandstoffen uit te faseren en moet het aantrekkelijker maken om te investeren in energiebesparing, elektrificatie en duurzame energie. rijksoverheid+1
Tegelijk waarschuwen bedrijven dat abrupte afschaffing kan leiden tot hogere productiekosten, verlies van concurrentiekracht en verplaatsing van industrie naar landen met minder strenge klimaatregels. De politieke vraag is daarom niet alleen óf de voordelen moeten verdwijnen, maar ook in welk tempo en met welke compensatie voor huishoudens, sectoren en de energietransitie.
De kern in één zin
Nederland betaalt niet rechtstreeks tientallen miljarden aan fossiele bedrijven, maar loopt volgens de breedste overheidsdefinitie jaarlijks €39,7 miljard tot €46,4 miljard aan belastinginkomsten mis door uitzonderingen en kortingen voor fossiel energiegebruik.
POPULAIR NIEUWS
16 banken verhogen deze week hun hypotheekrente: check of jouw verstrekker erbij zit
Dit is hoe Vieze Jack er in het echt uitziet
Deze woontrend maakt je interieur dit najaar in één klap chiquer — zonder grote verbouwing
Deze subtiele verandering van je nagels kan wijzen op een verborgen gezondheidsprobleem
Zoveel procent van je loon houd je over als pensioen — Nederland staat bovenaan, en dat is misleidend
Deze drie soorten gaslighters lopen rond op jouw werkvloer
Loading