Korter ziekengeld klinkt logisch, maar kost de hardwerkende belastingbetaler €4,6 miljard extra

Verkort de loondoorbetaling bij ziekte van twee naar één jaar en de overheidsuitgaven stijgen per saldo met €4,6 miljard. Dat blijkt uit de doorrekeningen bij de zes scenario's die minister Aartsen (Werk en Participatie) begin september naar de Tweede Kamer stuurde, zo analyseert Personeelsnet. De rekening verdwijnt niet, die verschuift van werkgever naar belastingbetaler.

De gedachte is simpel: werkgevers hoeven minder lang loon door te betalen, dus dalen hun kosten. Maar een deel van de werknemers die nu in het tweede ziektejaar herstelt, belandt bij verkorting eerder in de WIA, de arbeidsongeschiktheidsregeling. Dat leidt volgens de Kamerstukken tot meer WIA-instroom, minder arbeidsparticipatie en uiteindelijk hogere collectieve lasten.

Het kabinet liet ook een tussenvariant doorrekenen: verkorting naar anderhalf jaar in plaats van één jaar. De overheidsuitgaven stijgen dan met €1,9 miljard. Minder heftig, maar bijna twee miljard die ergens vandaan moet komen: uit premieverhogingen, uit bezuinigingen elders, of uit hogere belastingen.

Er ligt ook een scenario zonder verkorting. Het kabinet liet doorrekenen wat er gebeurt als bovenwettelijke cao-aanvullingen op het ziekengeld na zes maanden worden verboden. Het loon valt dan terug naar de wettelijke 70 procent. Dat bespaart werkgevers naar schatting €1,4 miljard per jaar.

Maar het grijpt in op afspraken die werknemers en werkgevers in cao's zelf hebben gemaakt. Het ministerie wijst er zelf op dat sociale partners verantwoordelijk zijn voor de inhoud van cao's, en dat een beperking raakt aan de contractvrijheid. Voor meer dan de helft van de werknemers betekenen die afspraken nu volledige loondoorbetaling in het eerste ziektejaar. CNV-voorzitter Hans van den Heuvel noemde de Kamerbrief tegenover het FD "zeer schadelijk".

Los van de kosten is er een praktisch probleem. Meer WIA-instroom betekent meer keuringen. Het UWV kampt al jaren met een tekort aan verzekeringsartsen; op de wachtlijst voor een WIA-beoordeling staan momenteel zo'n 25.000 mensen. Volgens het ministerie zelf kan het UWV een verkorting van de loondoorbetaling onder de huidige omstandigheden op korte en middellange termijn niet uitvoeren.

Als werknemer heb je bij dit debat twee belangen. Het eerste is je ziekengeld: hoelang krijg je doorbetaald en hoeveel? Over de andere maatregelen uit de Kamerbrief, zoals het halveren van de loonsanctie en het vereenvoudigen van ontslag na ziekte, lees je meer in ons eerdere artikel. Hoe het Nederlandse systeem zich verhoudt tot landen als Duitsland en België beschreven we hier.

Het tweede belang is minder zichtbaar maar minstens zo groot. Als de overheid €4,6 miljard extra moet uitgeven aan arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, komt dat geld ergens vandaan. Uit hogere premies (die indirect op je loon drukken), uit bezuinigingen op zorg of onderwijs, of uit belastingverhogingen.

De zes scenario's van Aartsen laten samen één ding zien: korter doorbetalen bij ziekte bespaart de werkgever geld, maar maakt Nederland als geheel duurder uit.

Bronnen: Personeelsnet · Flexmarkt