Deze drie soorten gaslighters lopen rond op jouw werkvloer

Twijfel je weleens aan jezelf na een gesprek met je baas of collega? Grote kans dat je tegen een gaslighter aan bent gelopen. Een nieuwe studie, gebaseerd op onderzoek sinds 1981, brengt drie duidelijke types in kaart die je op kantoor kunt tegenkomen.

Gaslighting – het subtiel manipuleren van iemand zodat diegene gaat twijfelen aan zichzelf, zijn gevoelens of zelfs de werkelijkheid – wordt vaak besproken in de context van relaties. Maar ook op de werkvloer komt het veel voor. En het effect kan verwoestend zijn: twijfel aan je kunnen, een gevoel van hopeloosheid en zelfs het idee dat je gek aan het worden bent.

De onderzoekers onderscheiden drie typen gaslighters die ook op de werkvloer goed te herkennen zijn.

Allereerst is er de valse mentor. "Deze persoon strooit met complimenten, maakt je 'bijzonder' en trekt je in een web van vleierij." Je voelt je speciaal, maar langzaam raak je het contact met de realiteit kwijt. Beloftes worden niet nagekomen en verantwoordelijkheid wordt vermeden.

Dan is er de valse moralist, misschien wel het meest verraderlijke type. Deze gaslighter lijkt juist onberispelijk: doet veel goeds, gedraagt zich sociaal en loyaal. Maar ondertussen worden problemen geminimaliseerd of genegeerd. "Zo'n aardig persoon kan toch niets verkeerd doen?" Precies dat maakt het zo gevaarlijk.

Tot slot de tough-love leider: de harde, onvoorspelbare baas. Vernederend, kritisch en zogenaamd 'recht door zee'. Deze leider zegt dat zijn of haar aanpak nodig is om mensen te motiveren, maar veroorzaakt in werkelijkheid angst, onzekerheid en een slechte werkcultuur. Terwijl sommige collega's worden gespaard, krijgen anderen alle klappen.

De drijfveren van gaslighters komen vaak voort uit persoonlijke pijn of onverwerkte trauma's. Vooral de harde leiders blijken diep vanbinnen bang om verlaten of afgewezen te worden. Hun controle is een beschermingsmechanisme.

Valse mentoren nemen dan weer zelden verantwoordelijkheid voor de schade die ze veroorzaken; ze zijn vooral met zichzelf bezig.

En gaslighters met plotse woede-uitbarstingen blijken moeite te hebben met concentratie en zelfbeheersing, waardoor ze chaotisch en grillig reageren; wat slachtoffers nog meer in verwarring brengt.

Herken je dit gedrag op je werk? Let dan op:

- Overdreven vleierij zonder opvolging

- Plotselinge, onvoorspelbare kritiek

- Een collega of leidinggevende die zich voordoet als redder, maar je laat twijfelen aan je waarneming

- Een 'goede collega' die misstanden bagatelliseert

Wees waakzaam, praat erover met vertrouwenspersonen of HR en normaliseer het gedrag niet. Gaslighting hoort niet thuis in een gezonde werkcultuur.

Bron: Psychology Today