De wereld als zijn gezin: waarom Trump zich ‘Daddy’ waant

Donald Trump presenteert de wereld graag als zijn gezin – met zichzelf stevig aan het hoofd van het huishouden. Tijdens het World Economic Forum in Davos riep hij zijn NAVO‑partners op hem te zien als “Papa”: de man die de defensierekening betaalt en daarom recht heeft op onvoorwaardelijke loyaliteit en dankbaarheid. Het Witte Huis deed er nog een schep bovenop met een “Daddy’s home”-video en “DADDY”-T‑shirts, terwijl op rallies “Daddy Don” door de zaal rolde.

In dat toneelstuk is Europa niet langer een verzameling soevereine landen, maar een stel kinderen dat in het gareel gehouden moet worden. De grap van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, die Trumps rol in een conflict tussen Israël en Iran vergeleek met een vader die “soms harde woorden moet gebruiken”, werd door Trump omarmd als serieuze rolverdeling. Hij herhaalde het gretig op persconferenties en deed alsof de andere leiders hem daadwerkelijk als hun vader zagen.

Psychologe en auteur Tanith Carey plaatst dat “noem me papa”-motief in een donkerder decor: het huis van de echte vader, Fred Trump. Volgens nicht en klinisch psycholoog Mary Trump groeide Donald op in een huishouden waarin zijn vader een keiharde patriarch was, die zijn kinderen opjoeg in een zwart-witwereld van winnaars en verliezers, waarin “zachtheid ondenkbaar” was. Donald zag hoe zijn oudere broer Fred Jr. door die man werd vernederd, aan de drank raakte en vroeg stierf, terwijl hijzelf de protegé werd die vader imiteerde in hardheid en minachting voor zwakte.

Die gezinsdynamiek is geen privégeschiedenis meer, maar een blauwdruk voor Trumps manier van regeren. Deskundigen in het Independent-artikel stellen dat zijn idee van gezag, mannelijkheid en legitimiteit volledig is doordrenkt van het vaderbeeld: als “Papa” duldt hij geen tegenspraak, hoeft hij zich niet uit te leggen en horen anderen hem gewoon te gehoorzamen. Onderzoek naar autoritaire opvoeding laat zien dat wie opgroeit met zo’n strenge, hiërarchische ouder, later vaak ontvankelijker is voor autoritaire leiders en harde strafmaatregelen. Dat patroon zie je terug in Trumps politieke stijl: het is zijn manier, of je ligt eruit.

Voor zijn achterban voelt die rolverdeling vertrouwd. Conservatieve kiezers kiezen bovengemiddeld vaak voor een autoritaire opvoedstijl, waarin gehoorzaamheid aan de ouder centraal staat. In een wereld die voor hen chaotisch en bedreigend aanvoelt – migratie, oorlog, culturele veranderingen – biedt de strenge vader die de orde herstelt een aantrekkelijk antwoord. Trump bevestigt dat beeld door tegenstanders, migranten en zelfs bondgenoten te framen als ongehoorzame kinderen die hun verdiende straf wachten.​

Ondertussen schuift de president zelf steeds verder op richting openlijk autoritair gedrag. Hij zoekt zichtbaar de nabijheid van autocraten, scheldt democratische leiders uit en zet binnenlands instrumenten als ICE in voor harde ordehandhaving. Psychologen waarschuwen dat narcistische leiders juist gevaarlijker worden naarmate hun status of gezondheid onder druk komt te staan: hoe groter de bedreiging, hoe sterker de drang om macht te behouden en kritiek te breken. Trump is inmiddels 79 en de oudste man ooit die het presidentschap opnieuw op zich nam; als hij zijn tweede termijn uitzit, is hij 82 aan het einde. In zo’n levensfase wordt de neiging alleen maar groter om zich vast te klampen aan één onverwoestbare identiteit.

Die identiteit is bij Trump die van de onbetwiste vader van het huishouden – niet alleen thuis, maar van Amerika en bij voorkeur van het hele Westen. De “Papa”-persona is dan ook meer dan een marketinggimmick: het is een emotioneel schild tegen de oude angst voor vernedering en falen. Door zichzelf boven de anderen te plaatsen, hoeft hij nooit onder ogen te zien dat hij ongelijk kan hebben of kan verliezen. Wie hem weerspreekt, is geen legitieme opponent, maar een lastig kind dat weer in de pas moet lopen.

Het wrange is dat de littekens van één gezin in Queens nu doorwerken in de internationale politiek. Waar vroeger alleen de kinderen Trump te maken hadden met een man die geen tegenspraak duldde, zitten nu Europese regeringsleiders, NAVO-partners en miljoenen Amerikanen in diezelfde imaginaire huiskamer. De wereld als zijn gezin: het is een krachtige metafoor – maar het is de vraag of de wereld daar wel het kind in dat verhaal wil zijn.