Botox wordt steeds vaker medisch gebruikt: tegen tandenknarsen, migraine en zweten

Botox is een merknaam van botulinetoxine, een eiwit dat de prikkeloverdracht van zenuw naar spier tijdelijk blokkeert. De spier ontspant, en na drie tot zes maanden is het effect weer verdwenen. Dat principe wordt al sinds de jaren tachtig medisch gebruikt, bijvoorbeeld bij scheelzien en spasmen. Dat het ook rimpels gladstrijkt, werd pas later ontdekt. Inmiddels keert de slinger terug: bij cosmetische klinieken groeit het aantal mensen dat niet voor een fronsrimpel komt, maar voor een klacht. "Een groeiend deel van onze Botox-behandelingen heeft niets met rimpels te maken," zegt Wouter Limpens, eigenaar van Velvet Clinics in Amsterdam. "Mensen komen via de tandarts of de huisarts, of omdat ze al jaren met iets rondlopen. Zulke behandelingen beginnen bij ons vanaf 155 euro, altijd na een kosteloos consult met de arts."

Wie 's nachts klemt of knarst, zet met de kauwspier een kracht die ver boven die van gewoon kauwen ligt. Het gevolg: een vermoeide kaak bij het wakker worden, hoofdpijn, afgesleten tanden en soms een kaaklijn die breder wordt doordat de spier groeit. Een opbeetplaat beschermt het gebit, maar haalt de kracht niet weg. Met een paar kleine injecties in de kauwspier kan dat wel: de spier kan minder hard klemmen, terwijl praten, lachen en kauwen gewoon doorgaan. Het effect houdt drie tot vier maanden aan. Bij Velvet Clinics, waar cosmetisch arts Michiel van de Werd de injectables doet, is de behandeling van de kauwspieren inmiddels een van de meest gevraagde medische toepassingen. Veel mensen komen op advies van de tandarts.

Voor mensen met chronische migraine, vijftien of meer hoofdpijndagen per maand, is Botox sinds een aantal jaren een geregistreerde preventieve behandeling. Die volgt een vast protocol: 31 tot 39 injecties in spieren van voorhoofd, slapen, achterhoofd, nek en schouders, elke twaalf weken, meestal door een neuroloog in het ziekenhuis en vergoed uit de basisverzekering. Het doel is minder dagen met hoofdpijn; een aanval die al bezig is, stopt er niet door.

Daarnaast behandelen cosmetisch artsen mensen met migraine of chronische spanningshoofdpijn met een beperktere variant: kleine hoeveelheden botulinetoxine in de spiergroepen waar de pijn begint, aangevuld op geleide van de klachten. Dat is een andere, lichtere behandeling dan het ziekenhuisprotocol, met een middel dat niet specifiek voor migraine is geregistreerd. In het consult vooraf geeft de arts ook aan wanneer de neuroloog de betere route is.

Eén tot drie op de honderd mensen zweet onder de oksels veel meer dan nodig is om af te koelen, ook als het niet warm is. Antitranspirant met aluminiumchloride is de eerste stap. Helpt dat onvoldoende, dan kan botulinetoxine de zweetklieren tijdelijk stilleggen. Met een reeks oppervlakkige prikjes in de huid van de oksels neemt het zweten in onderzoek met tachtig tot negentig procent af, vier tot zes maanden lang. De rest van het lichaam blijft gewoon zweten, zodat de temperatuurregeling niet in gevaar komt. Wie plotseling veel meer zweet dan vroeger, of vooral 's nachts, doet er goed aan eerst de huisarts te laten meekijken.

Of het nu om rimpels of om een klacht gaat, het blijft een medische handeling. Drie dingen zijn te controleren: of de behandelaar een arts is die in het BIG-register staat, of er een consult vooraf plaatsvindt waarin ook wordt besproken wanneer een behandeling níet zinvol is, en of er een controle na twee weken is. Vergoeding verschilt per toepassing: de ziekenhuisbehandeling van chronische migraine valt onder de basisverzekering, bij overmatig zweten of tandenknarsen in een kliniek hangt het van de aanvullende polis af.

Meer over de medische en cosmetische toepassingen van Botox staat op de site van Velvet Clinics.