De strijd om de Europese betaalmarkt en lokale voorkeuren

Europa is op veel vlakken een eenheid, maar als het op betalen aankomt, houdt elk land er zijn eigen gewoontes op na. Terwijl in Scandinavië contant geld bijna volledig uit het straatbeeld is verdwenen, zweren Duitsers nog vaak bij 'Bargeld'. Deze culturele verschillen maken de Europese markt complex voor grote internationale spelers. Ze proberen één uniform systeem uit te rollen, maar stuiten vaak op de stugge gewoontes van de lokale bevolking. Vertrouwen speelt hierbij de hoofdrol. Mensen koppelen hun bankrekening niet zomaar aan de eerste de beste dienst. Ze willen herkenbaarheid en veiligheid. Dit verklaart waarom lokale betaalinitiatieven vaak succesvoller zijn in hun eigen regio dan de grote Amerikaanse giganten. Het gaat om het gevoel dat een systeem snapt hoe de lokale markt werkt en aansluit bij de belevingswereld van de gebruiker.

Gewoontegedrag is hardnekkig, zeker als het om financiën gaat. Nederlanders zijn hierin een perfect voorbeeld met hun verknochtheid aan hun eigen banksystemen. Wanneer men online diensten afneemt, zoekt men specifiek naar die vertrouwde roze-witte logo's. Of het nu gaat om het afrekenen van een vakantie of men zoekt naar mogelijkheden zoals betaal met iDeal bij deze casino's, de aanwezigheid van een bekende betaalmethode is vaak doorslaggevend voor de aankoop. Zonder die bekende optie haken veel consumenten op het laatste moment af. Het voelt onveilig of te gedoe om een creditcard gegevens in te voeren. Dit consumentengedrag dwingt internationale aanbieders om zich aan te passen aan de lokale wensen, in plaats van andersom. Het toont de macht van de consument: als de massa een bepaald systeem eist, zal de markt moeten volgen.

Met de toename van digitaal betalingsverkeer groeit ook de bezorgdheid over wat er met die data gebeurt. Elke transactie laat een spoor achter. Banken en betaalproviders weten precies waar, wanneer en waaraan geld wordt uitgegeven. Deze data is goud waard voor marketeers. Het idee dat je koopgedrag wordt geanalyseerd om je nog meer te laten kopen, staat veel mensen tegen. De discussie over de digitale euro speelt hier ook op in. Hoeveel inzicht mag een overheid hebben in de uitgaven van burgers? Het is een balans tussen het bestrijden van fraude en het waarborgen van de persoonlijke levenssfeer. Veel mensen kiezen daarom bewust voor betaalmethoden die als veilig en discreet bekend staan, waarbij de data niet direct op straat ligt of gedeeld wordt met derde partijen.

De smartphone heeft de portemonnee in rap tempo vervangen. Apps van banken zijn de meest gebruikte applicaties op veel telefoons. Het gemak van even snel een QR-code scannen of een betaalverzoekje sturen heeft de drempel om geld uit te geven aanzienlijk verlaagd. Dit 'pijnloze' betalen heeft echter een psychologisch effect. Doordat je geen fysiek geld meer uit handen geeft, besef je soms minder goed hoeveel je eigenlijk uitgeeft. Het wordt een abstract getal op een scherm. Voor jongere generaties is dit de normaalste zaak van de wereld, maar voor ouderen blijft het soms een ongrijpbaar proces. De technologie ontwikkelt zich zo snel dat een deel van de bevolking moeite heeft om het bij te benen, wat leidt tot een digitale kloof in de samenleving.

De volgende stap in deze evolutie is het verdwijnen van de handeling zelf. In sommige winkels kun je al naar binnen lopen, spullen pakken en weer weglopen, terwijl de betaling automatisch op de achtergrond plaatsvindt via sensoren en camera's. Ook betalen met gezichtsherkenning of een vingerafdruk wint terrein. Het klinkt futuristisch, maar de techniek is er al. De vraag is vooral of de consument hier klaar voor is. Willen we dat camera's ons overal volgen en onze biometrische gegevens koppelen aan onze bankrekening? Het gemak is groot, maar de inbreuk op de privacy is dat ook. Het debat hierover zal de komende jaren alleen maar feller worden. Tot die tijd blijven de meeste mensen gewoon vasthouden aan hun vertrouwde bankieren-app en de systemen die ze al jaren kennen en vertrouwen.