Waarom Nederlanders zich blauw betalen aan gas – en de rest van Europa niet

De gasprijs in Amsterdam behoort tot de allerhoogste van Europa. Volgens de meest recente Household Energy Price Index (HEPI) van januari 2026 betalen Nederlandse huishoudens gemiddeld 17,4 eurocent per kilowattuur voor gas – ruim boven het EU-gemiddelde van 10,6 cent. Alleen Stockholm is duurder, met een uitzonderlijke 35 cent per kWh die te verklaren valt door een extreem klein, geïsoleerd gasnetwerk. Maar waar Stockholm een bijzonder geval is, heeft de hoge Nederlandse gasprijs structurele oorzaken die diep geworteld zijn in beleid en historie.

De belangrijkste verklaring? Belasting. Ruim 60 procent van het variabele gastarief voor Nederlandse huishoudens bestaat uit energiebelasting en btw. Dat percentage is het hoogste van heel Europa. In 2026 steeg de energiebelasting op gas opnieuw: naar €0,73 per kubieke meter, een stijging van bijna 4 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Tegelijkertijd dáálde de belasting op stroom – een bewuste beleidskeuze om huishoudens te prikkelen van gas af te stappen.

Decennialang was Nederland een gasland bij uitstek. Het Groningenveld maakte goedkoop gas vanzelfsprekend, maar zorgde ook voor een economie die verslaafd raakte aan fossiel gas. Nu het veld is gesloten, moet vrijwel al het gas worden geïmporteerd. De import van vloeibaar aardgas (LNG), voornamelijk uit de Verenigde Staten, Noorwegen en Rusland, steeg van 32 procent van de totale gasimport in 2022 naar 45 procent in 2023. LNG is duurder dan pijpleidinggas: het moet worden gekoeld, verscheept en weer omgezet, wat de kosten opdrijft.

Anders dan in buurlanden als Duitsland en Frankrijk, waar energieleveranciers vaker werken met langetermijncontracten, draait de Nederlandse markt op korte termijnafspraken via de Amsterdamse TTF-gasbeurs. Die structuur maakt de consumentenprijs gevoeliger voor schommelingen op de wereldmarkt. In tijden van geopolitieke onrust – de Russische invasie van Oekraïne, aflopende doorvoercontracten – slaat dat direct door in de rekening.

Nederland bevindt zich in een paradoxale positie: voormalig gasexporteur, nu afhankelijk van dure import, met een overheid die via belasting de energietransitie probeert te versnellen. Voor huishoudens betekent dat op korte termijn een fors hogere energierekening dan bij de buren. De gemiddelde gasprijs ligt in België op 9,3 cent per kWh en in Duitsland op 11,9 cent – respectievelijk 47 en 32 procent lager dan in Nederland.

Bron: HEPI, januari 2026