Waarom steeds meer werknemers bij een VSO juridisch advies inschakelen voordat ze tekenen

Sinds 2023 neemt het aantal reorganisaties toe, aldus het UWV. Gelukkig vinden veel werknemers die hierdoor getroffen worden wel snel weer een nieuwe baan, wegens de krappe arbeidsmarkt. Veel werknemers schakelen echter juridische hulp in voordat ze een beëindigingsovereenkomst tekenen. Zo’n overeenkomst kan er in het ergste geval namelijk voor zorgen dat je geen recht hebt op een werkloosheidsuitkering.

De beëindigingsovereenkomst of vaststellingsovereenkomst (VSO) is een instrument dat vaak wordt ingezet om een arbeidscontract te beëindigen. Dit is echter enkel mogelijk als beide partijen (werkgever en werknemer) zich hierin kunnen vinden. De VSO vereist namelijk wederzijds goedvinden.

Er zijn meerdere redenen die aanleiding geven voor een ontslag via een VSO, zoals technologische innovaties. Dit valt – even hoog over - onder de noemer bedrijfseconomisch ontslag.

Via een VSO kunnen afspraken worden gemaakt waar zowel de werkgever als de werknemer mee uit de voeten kunnen, mits de voorwaarden ook voor de werknemer interessant zijn. Werknemers zijn immers niet verplicht om een VSO te ondertekenen en het is iets waarover onderhandeld kan worden. Bijvoorbeeld voor het zo goed als mogelijk veiligstellen van de werkloosheidsuitkering (WW) of het verkrijgen van een (veel hogere) ontslagvergoeding.

Juridisch advies over de inhoud van een VSO, zoals van Onbezorgd Ontslag, geeft je zo veel mogelijk zekerheid dat je recht hebt op een WW-uitkering na het ondertekenen van dit document. Uiteindelijk is het echter aan het UWV om dit te beoordelen. Een VSO dient namelijk op een specifieke manier opgesteld te zijn om dit recht zo goed mogelijk veilig te stellen, waardoor het dus een verstandige en logische keuze is om niets te tekenen zonder onafhankelijk advies van een gespecialiseerd arbeidsrechtjurist. Het is bijvoorbeeld essentieel dat de reden van ontslag in de VSO genoemd wordt. Dit is juridisch behoorlijk complex en de VSO moet in ieder geval aangeven dat:

1.    het initiatief bij de werkgever ligt

2.    er geen dringende reden/verwijtbaarheid is van de werknemer

3.    de fictieve opzegtermijn is gerespecteerd

4.    er geen herplaatsing mogelijk is (andere passende functie)

Een VSO gaat gepaard met een wettelijke bedenktijd van 14 dagen, hierin heeft de werknemer de tijd om zich te bedenken. Als de werknemer niet is gewezen op deze termijn, wordt automatisch een termijn van 21 dagen gehanteerd.

Een partij als Onbezorgd Ontslag kan ook onderhandelingen voeren in naam van de werknemer, met het doel betere voorwaarden voor de ontslagregeling te treffen. Denk aan het ontvangen van een (hogere) ontslagvergoeding, zodat er meer ruimte is om een andere baan te vinden of bijvoorbeeld van carrière te wisselen.

Een VSO is een complex document, waarover een arbeidsrechtjurist duidelijkheid kan geven. Wat zijn je rechten als werknemer? Is het mogelijk om een betere deal te krijgen? En wat zijn de eventuele risico’s als je een VSO niet ondertekent?

Een werkgever is niet verplicht om een wettelijke transitievergoeding te geven via een VSO, maar in de praktijk is dit vaak het geval. Wettelijk gezien wordt ⅓ van het bruto maandsalaris gerekend, voor ieder jaar dat de werknemer in dienst is. Sinds 2020 zijn de regels aangepast en is de drempel van twee jaar komen te vervallen, evenals de verhoogde factoren voor 10+dienstjaren en 50-plussers. Er is ook een maximale wettelijke transitievergoeding; deze is voor 2026 vastgesteld op €102.000 (bruto) of je jaarsalaris als dat hoger is.

Maar let op, want dit is iets wat veel werknemers niet weten: er is vaak onderhandelruimte. Werkgevers kiezen er regelmatig voor om een VSO aan te bieden omdat zij daarmee de wettelijke ontslagprocedure kunnen vermijden. Bij bedrijfseconomische redenen loopt dit via het UWV en bij persoonlijke redenen via de kantonrechter. Beide routes kosten tijd, geld en brengen bovendien onzekerheid met zich mee. Om dit te voorkomen, zijn werkgevers vaak bereid om een hogere ontslagvergoeding te bieden, die vervolgens wordt vastgelegd in de VSO.

Onderhandelen over een ontslagvergoeding is iets dat een ervaren onderhandelaar (mr. in arbeidsrecht) voor je kan doen. Zo kan er worden onderhandeld over een hogere afkoopsom, bovenop de wettelijke transitievergoeding. Vaak heb je het dan over 3 tot 6 maandsalarissen extra, natuurlijk afhankelijk van de aanwezige onderhandelruimte (en dat is een vak op zich).