3 redenen waarom januari emotioneel afstandelijk kan aanvoelen, volgens een psycholoog

Januari heeft een vreemde emotionele lading. De feestdagen zijn voorbij, het gewone leven begint weer, maar in plaats van opluchting voelen veel mensen zich leeg, afgevlakt en minder verbonden met anderen – en zelfs met zichzelf. Die afstand wordt al snel uitgelegd als kilheid of relatieproblemen, terwijl psychologie juist laat zien dat januari een maand van emotionele herijking is.

December is een maand vol prikkels: sociale verplichtingen, hoge verwachtingen, verstoorde routines. Dat jaagt het stresssysteem op en verhoogt de zogeheten allostatische belasting, de slijtage door langdurige stress. ​ In januari slaat het zenuwstelsel vaak door naar de andere kant: een soort emotionele kater. Het brein schakelt naar spaarstand, waardoor motivatie en emotionele reacties dempen en sociale interactie inspannend kan voelen. Onderzoek uit 2023 laat zien dat mensen na langdurige stress vaker emotionele afvlakking en terugtrekking ervaren; dat is geen depressie, maar een beschermend herstelmechanisme.[

De feestdagen worden geladen met verwachtingen van warmte, betekenis en verbondenheid. Zelfs als het tegenvalt, hopen mensen onbewust op emotionele beloning. Studies naar affectieve voorspellingen tonen aan dat we structureel overschatten hoe goed toekomstige gebeurtenissen ons laten voelen. Als de realiteit milder is dan gehoopt, blijft teleurstelling over, hoe “oké” de dagen zelf ook waren. In het stille januari lijken gewone dagen ineens leeg en normale relaties afstandelijk vergeleken met de emotionele achtbaan van december.

Cultureel is januari het moment van goede voornemens, evaluatie en toekomstplannen. De aandacht draait naar binnen: Wat wil ik? Wat moet anders? Onderzoek uit 2023 naar zelfbeeld en doelen laat zien dat overgangsperiodes de zelfgerichte verwerking versterken. Cognitieve energie gaat dan naar zelfevaluatie, waardoor er tijdelijk minder ruimte is voor emotionele afstemming op anderen. Dat voelt als afstand, maar is meestal een fase van heroriëntatie. Zodra de innerlijke balans terugkeert, normaliseert de emotionele betrokkenheid vaak vanzelf.