Bekende ster overlijdt aan kanker: waarom dit nieuws je angst kan aanjagen

Het nieuws over het overlijden van acteur James Van Der Beek aan darmkanker raakte de afgelopen dagen veel mensen. Voor sommigen blijft het niet bij verdriet of medeleven, maar schiet de angst meteen omhoog: wat als mij dit overkomt of iemand van wie ik houd?

Psychologen herkennen dit patroon bij mensen met gezondheidsangst. Een indringend verhaal, zeker als het gaat om iemand die relatief jong is en ogenschijnlijk plots wegvalt, kan een soort mentale tunnel veroorzaken. In die tunnel lijkt het alsof gevaar overal is en alsof pech onvermijdelijk is.

Tunnelvisie ontstaat wanneer het brein zich vastbijt in één bedreigend detail en de rest wegfiltert. Bij nieuws over kanker zijn dat vaak zinnen als: “Hij was nog jong”, “het ging snel” of “misschien merkte hij het niet op tijd”. Uit die paar gegevens bouwt het hoofd een groter verhaal: kanker is overal, artsen missen dingen, als ik ziek word kan ik niets doen, en je kunt alles goed doen en toch doodgaan.

Dat soort conclusies voelt logisch, maar dat zijn ze niet. In dezelfde werkelijkheid bestaan ook mensen die gezond zijn, patiënten die jarenlang goed leven met een aandoening en medische vooruitgang in screening en behandeling. Die informatie past alleen minder goed in het angstverhaal en wordt daarom sneller genegeerd.

Bij gezondheidsangst gaat het vaak niet om de feiten alleen, maar om de overtuigingen die worden aangezet: mijn lichaam is kwetsbaar, ik kan het niet aan als ik een diagnose krijg, de wereld is onveilig. Genuanceerde informatie verliest het dan van één tragisch voorbeeld dat zich in je geheugen brandt.

Het helpt om zo’n bericht bewust te plaatsen: ja, dit is een tragedie. Ja, ziekte bestaat. En ja, onzekerheid hoort bij het leven. Maar een tragedie is geen voorspelling. Dat iets kán gebeuren, betekent niet dat het waarschijnlijk is dat het jou morgen overkomt.

Wie merkt dat het nieuws blijft malen, kan zichzelf een journalistieke vraag stellen: welke context mis ik nu? Door die lens te verbreden, ontstaat ruimte voor een realistischer beeld. Niet om het verdriet weg te duwen, maar om te voorkomen dat één tragisch verhaal verandert in een algemene regel over je eigen toekomst. Want voortdurend 'vooruit bang zijn' voorkomt geen tegenslag, het berooft je van een gelukkig heden.

Bron: Psychology Today