Veroudering? Vasten is ons krachtigste wapen.

Vasten schuift op van randverschijnsel naar serieuze leefstijlstrategie. Wat zegt de wetenschap, en hoe ver kun je gaan als je echt langer gezond wilt leven?

Misschien is het radicaalste gezondheidsadvies van dit moment ook het simpelste: eet vaker even helemaal niets. Voedingsdeskundigen en onderzoekers schuiven vasten steeds nadrukkelijker naar voren als krachtig wapen tegen welvaartsziekten en mogelijk zelfs tegen versnelde veroudering

In een interview in WELT noemt de Duitse voedingscoach Christiane Franke vasten “de grootste wapen” die we hebben: gratis, direct toepasbaar en voor vrijwel iedereen beschikbaar. Zij ziet in haar praktijk dat cliënten met overgewicht, beginnende diabetes of vermoeidheidsklachten opvallend opknappen van periodes van niets eten of van zogenoemd intervalvasten. Tegelijkertijd benadrukt ze basisregels: een voedzaam ontbijt, minder ultra-bewerkt voedsel en meer onbewerkte producten blijven de ruggengraat van een gezond patroon.

De wetenschap schuift in dezelfde richting, maar met meer mitsen en maren. Een groot overzicht van klinische studies laat zien dat verschillende vormen van intermittent fasting (zoals 16:8 of enkele dagen per maand streng minderen) leiden tot gewichtsverlies, lagere bloedsuiker, daling van bloeddruk en betere cholesterolwaarden. In dierproeven worden soms spectaculaire levensduurwinsten gemeld, maar bij mensen gaat het vooralsnog vooral om “healthspan”: langer gezond blijven, niet noodzakelijk tientallen jaren langer leven.

Er is ook een keerzijde. Cardiologen waarschuwen dat langdurig streng vasten bij sommige groepen (ouderen, hartpatiënten, mensen met te weinig spiermassa) juist kan leiden tot verlies van spierweefsel en mogelijk nadelige effecten op het hart. En een recente analyse in de BMJ laat zien dat vasten voor gewichtsverlies op de langere termijn niet duidelijk beter scoort dan gewone calorierestrictie: minder eten blijft het werkzame principe.

Voor de doorsnee nieuwsvolger blijft de kern nuchter: wie veel bewerkt voedsel eet, weinig beweegt en zelden honger voelt, heeft waarschijnlijk meer aan simpele stappen dan aan extreme kuren. Later ontbijten, ‘s avonds eerder stoppen met eten en een of twee keer per week de lunch overslaan kan al voldoende zijn om het lichaam regelmatiger in een herstelstand te zetten. Maar wie chronisch ziek is, medicijnen gebruikt of erg mager is, doet er verstandig aan eerst met arts of diëtist te overleggen.