Opgroeien met een psychotische moeder: de stille littekens

Kinderen die opgroeien met een moeder die psychotisch is (of periodes van psychose doormaakt) dragen daar vaak onzichtbare littekens van mee tot ver in hun volwassen leven. Steeds meer onderzoek laat zien hoe diep die ervaringen kunnen ingrijpen in ontwikkeling en relaties.

Psychose verstoort het contact met de werkelijkheid en daarmee ook het vermogen van een ouder om signalen van een kind goed te zien en erop te reageren. De Britse NHS beschrijft dat psychose gepaard kan gaan met wanen, hallucinaties en grote verwarring, wat dagelijks functioneren ernstig bemoeilijkt.

Een recente studie naar ouders met psychose concludeert dat de aandoening het vermogen aantast om consequent, voorspelbaar en emotioneel beschikbaar te zijn, precies de ingrediënten die kinderen nodig hebben om zich veilig te hechten. Veel kinderen ontwikkelen daarom al vroeg een hyperalertheid: voortdurend scannen ze de gemoedstoestand van hun moeder om gevaar te vermijden.

Een grote cohortstudie vond dat ernstige psychiatrische opnames van moeders de kans op ontwikkelingsachterstanden bij hun kinderen ongeveer verdubbelen, vooral op sociaal en taalgebied. “Children of mothers with psychiatric admissions, especially those with psychotic disorders, have higher odds for developmental delays,” schrijven de onderzoekers.​

Andere studies laten zien dat kinderen van ouders met psychose vaker gedragsproblemen, angst en depressie ontwikkelen dan leeftijdsgenoten. Als volwassene herkennen zij vaak patronen: moeite met vertrouwen, een neiging om zichzelf weg te cijferen en een diepgeworteld gevoel dat zij altijd moeten opletten om de boel bij elkaar te houden.

Toch is er ook hoop. Hulpdiensten benadrukken dat ouders met psychose, mits goed behandeld en ondersteund, wél een stabiele band met hun kinderen kunnen opbouwen. Voor volwassen kinderen kan het een keerpunt zijn om te ontdekken dat hun problemen niet “karakterfouten” zijn, maar begrijpelijke reacties op een onveilige jeugd.

Wie zich herkent in de vier signalen – bijvoorbeeld chronische hyperalertheid, parentificatie, sterke schaamte en verstoorde grenzen – doet er goed aan professionele hulp te zoeken. Psycho-educatie over psychose, lotgenotengroepen en trauma-gerichte therapie kunnen helpen om afstand te nemen van het verleden en gezondere relaties op te bouwen.