Waarom het zo moeilijk is om jezelf te zijn (en wat je eraan kunt doen)

Je hebt het vast vaker gehoord: je bent uniek, je bent hier met een reden en het is jouw taak om een leven te leiden dat echt bij je past. Op goede dagen klinkt dat inspirerend en logisch. Op andere dagen voelt het vooral als iets wat voor anderen is weggelegd. 

Maar zoals met veel dingen in het leven begint het met begrijpen wat je tegenhoudt. Wat staat er eigenlijk tussen jou en jezelf? Vaak zijn het geen losse obstakels, maar een kluwen van patronen die elkaar versterken. Dit zijn een paar van de meest voorkomende boosdoeners.

Angst kan je volledig vastzetten. Je durft niet te beginnen omdat je niet weet wat er gaat gebeuren, omdat je bang bent voor de reactie van anderen of omdat het simpelweg oncomfortabel voelt. Buiten je comfortzone stappen voelt zelden veilig; soms lijkt het zelfs ronduit gevaarlijk.

“Ik ben oké als jij oké bent.” Veel mensen zijn met die overtuiging opgegroeid. Het wordt een automatische piloot: afstemmen, aanpassen, pleasen. Dat werkte misschien toen je jong was en je wereld klein. Maar als volwassene is die wereld groter geworden, met meer verwachtingen en meer mensen om rekening mee te houden. Het resultaat? Stress en het gevoel dat je iedereen een plezier doet, behalve jezelf.

Zelfkritiek maakt je je eigen grootste tegenstander. Er zit een stem in je hoofd die commentaar levert op alles wat je doet: dat je faalt, dat je anderen teleurstelt, dat je overschat wat je kunt. Die stem is hardnekkig en overtuigend, juist omdat hij zo vertrouwd klinkt.

We koppelen in actie komen vaak aan resultaat. Het moet ergens toe leiden, meetbaar zijn, iets opleveren. In combinatie met angst, behoefte aan goedkeuring en zelfkritiek zorgt dat ervoor dat je liever niets doet dan het risico loopt dat het niet lukt.

Maar wat helpt wél? Het antwoord is eenvoudig: je moet gaan doen wat je nu vermijdt.

1. Oefen met het opzoeken van angst
Zoals spieren groeien door training, groeit je comfortzone door hem op te rekken. Angst wil dat je blijft waar je bent. De enige manier om haar macht te verminderen, is ernaartoe bewegen. Elke keer dat je merkt dat het gevreesde scenario niet uitkomt, wordt de wereld een stukje minder bedreigend.

2. Experimenteer met het loslaten van goedkeuring
Niet radicaal onverschillig worden, maar wél stoppen met alles afstemmen op andermans oordeel. Gevoelig blijven voor anderen, zonder jezelf te blokkeren.

3. Ga in tegen de innerlijke pestkop
Die stem is er niet omdat hij gelijk heeft, maar omdat hij ooit nuttig was. Herken hem als een oud patroon. Je hoeft niet alles te geloven wat je denkt.

4. Volg je passie en omarm het proces
Doe wat je doet omdat je het leuk vindt of omdat de uitdaging je prikkelt. Laat verwachtingen en einddoelen even los. Richt je op het doen zelf. Meesterschap ontstaat niet door perfectie, maar door betrokkenheid.

De kern is simpel: daag je aannames uit en verander ze door nu te doen wat je steeds uitstelt. En als dat overweldigend voelt, onthoud dan dit oude Chinese gezegde: er is geen schande in langzaam gaan, alleen in stilstaan.

Bron: Psychology Today