We praten steeds minder met elkaar. En ja, dat is erg

We praten elk jaar minder. Dat is de sombere conclusie van een studie, die laat zien dat mensen tussen 2005 en 2018 jaarlijks zo’n 300 woorden minder per dag zijn gaan spreken. Vooral jongeren onder de 25 zwijgen steeds vaker. Moeten we ons zorgen maken?

De onderzoekers baseerden zich op duizenden uren aan geluidsopnames van ruim 2.000 deelnemers, van tieners tot negentigers. Het resultaat: een gestage afname van dagelijkse gesprekken. Dat klinkt als het begin van een dystopie à la 1984 van George Orwell, waarin taal doelbewust wordt uitgekleed om kritisch denken onmogelijk te maken.

Maar dat is natuurlijk niet zo. De verklaring ligt dichter bij huis: onze communicatie is simpelweg verschoven. Minder praten, meer typen. Apps, chats en sociale media hebben het gesprek verplaatst van mond naar scherm.

Toch blijkt dat geen neutrale ruil. Onderzoek laat zien dat gesprekken met stem via telefoon of video sterkere sociale banden creëren dan tekstberichten. Opvallend: mensen verwachten vaak dat bellen ongemakkelijk is en kiezen daarom voor tekst. Die misvatting leidt tot wat onderzoekers “suboptimale voorkeuren” noemen.

De populariteit van Komi Can't Communicate onder jongeren past in dat beeld: een meisje dat communiceren zo spannend vindt dat ze liever schrijft dan spreekt. Voor veel tieners is dat herkenbaar.

Maar tekst mist iets fundamenteels. In een experiment bleken dochters die hun moeder appen na stress net zulke hoge stresshormonen te houden als mensen zonder contact. Alleen een telefoongesprek zorgde voor een daling van cortisol en stijging van het knuffelhormoon oxytocine.

Toch is er ook een optimistische lezing. Misschien verliezen we vooral smalltalk: het praatje bij de kassa, de buurman op straat. En misschien is dat geen ramp. Onderzoek suggereert dat gelukkige mensen minder koetjes-en-kalfjesgesprekken voeren, maar juist meer betekenisvolle interacties hebben.

Dat lijkt beter maar wie smalltalk helemaal afschrijft, onderschat het effect. Recente studies tonen namelijk ook aan dat mensen gesprekken over ogenschijnlijk saaie onderwerpen structureel leuker vinden dan verwacht. Zodra we praten, doet het onderwerp er minder toe dan het contact zelf.

Dus of je nu serieuze onderwerpen bespreekt, gevoelige details deelt of praat over het weer: het lijkt beter om dat in een echt gesprek te doen en niet via WhatsApp.

Bron: Psychology Today