Jarenlang leek het vanzelfsprekend: elke nieuwe generatie scoorde hoger op IQ-tests dan de vorige. Dat verschijnsel stond bekend als het Flynn-effect. Maar die opmars lijkt voorbij. Sterker nog: Amerikaanse onderzoekers zien nu aanwijzingen dat onze cognitieve prestaties juist achteruitgaan.
Wetenschappers van Northwestern University analyseerden de resultaten van bijna 400.000 Amerikanen die tussen 2006 en 2018 een intelligentietest maakten. De uitkomst was opvallend: de gemiddelde scores daalden in die periode. Vooral jongeren tussen de 18 en 22 jaar en lageropgeleiden lieten een duidelijke terugval zien.
Niet overal slechter
De onderzoekers bekeken verschillende onderdelen van intelligentie afzonderlijk. Vooral abstract redeneren en logisch denken gingen achteruit. Opvallend genoeg bleef verbale kennis vrijwel stabiel.
En er was zelfs één positieve uitschieter: mensen werden beter in ruimtelijk inzicht, zoals het mentaal draaien van objecten. Een mogelijke verklaring? Videogames, die dit soort vaardigheden intensief trainen.
Ligt de smartphone onder vuur?
De studie bewijst niet waardoor de daling wordt veroorzaakt. Toch wijzen sommige experts naar de explosieve opkomst van smartphones vanaf het einde van de jaren 2000.
Volgens columnist James Marriott verandert schermlezen de manier waarop we informatie verwerken. Boeken dwingen volgens hem tot logisch nadenken en het volgen van een samenhangend betoog, terwijl sociale media vooral draaien om korte prikkels, losse beweringen en eindeloos scrollen.
Opvallend is dat de daling al begon vóór de coronapandemie en ruim voordat generatieve AI gemeengoed werd. Lockdowns of ChatGPT kunnen dus niet de hoofdoorzaak zijn.
Dommer? Zo simpel is het niet
De onderzoekers waarschuwen voor te snelle conclusies. Het onderzoek laat alleen zien dat de prestaties op bepaalde cognitieve tests veranderen, niet waarom dat gebeurt. Bovendien verbeteren sommige vaardigheden juist.
Misschien worden we dus niet dommer, maar past ons brein zich aan een wereld aan waarin snelheid, visuele informatie en digitale vaardigheden steeds belangrijker worden. De grote vraag is alleen: wat winnen we daarmee en wat raken we onderweg kwijt?