Amnesty: 87 Iraniërs begingen misdaden bij protesten in 2022

LONDEN (ANP) - Amnesty International stelt dat zeker 87 Iraanse functionarissen misdaden tegen de menselijkheid hebben begaan tijdens protesten vier jaar geleden in Iran. Bij de zogenoemde 'vrouw, leven, vrijheid'-betogingen stierven honderden mensen.

De demonstraties voor vrouwenrechten en tegen de regering begonnen na de dood van Mahsa Amini (22) in hechtenis. Zij was in september 2022 door de zedenpolitie opgepakt omdat ze haar haar niet goed zou hebben bedekt. Er volgde een periode van massaal protest, geleid door vrouwen. De acties werden met veel geweld onderdrukt. Ook buiten Iran vonden demonstraties plaats.

Amnesty heeft woensdag zijn bevindingen over het geweld gedeeld in een rapport, vier jaar na het begin van de opstand. De mensenrechtenorganisatie schrijft daarin over onder meer moord, marteling, verkrachting, vervolging en willekeurige gevangenneming. Amnesty pleit voor strafrechtelijk onderzoek. Zes van de 87 personen zouden inmiddels zijn overleden, onder wie de opperste leider Ali Khamenei.

Betogers en omstanders

Amnesty zegt de groep te hebben geïdentificeerd met behulp van onder meer beelden, officiële documenten en interviews met 270 mensen, inclusief betogers, ooggetuigen, advocaten en medici. Amnesty stelt dat de lijst niet compleet is, maar wel laat zien dat de betrokkenheid zich "uitstrekt van hoogste niveaus van het Iraanse veiligheidsapparaat tot functionarissen die werken op provinciaal en districtsniveau".

In het rapport wordt ook de dood van 377 betogers en omstanders gemeld. De Iraanse veiligheidstroepen zouden het merendeel hebben gedood bij het uiteendrijven van demonstraties. Zo zouden ze op menigtes hebben geschoten en vluchtende betogers achterna hebben gezeten. Anderen stierven volgens Amnesty in gevangenschap, na hun vrijlating of onder verdachte omstandigheden.

De straffeloosheid maakte de weg vrij voor meer geweld in Iran, zoals begin dit jaar, stelt de mensenrechtenorganisatie. Toen werden duizenden mensen gedood bij demonstraties tegen het regime. Amnesty waarschuwt dat het uitblijven van gerechtigheid bijdraagt aan de normalisering van moorden tijdens massademonstraties.