Je doet de laatste aangifte inkomstenbelasting voor je overleden
vader en ziet een vinkje bij “cryptobezittingen”. Wat is dat nou, daar heeft hij nooit
iets over gezegd. Notarissen komen deze situatie steeds vaker tegen,
zegt notaris en docent Notarieel Recht aan de Radboud Universiteit Lucienne van der
Geld tegen
Margriet.
Het probleem:
crypto komt nooit vanzelf naar je toe. Zonder de
digitale sleutel is het “slechts een waarde in de cloud waar niemand
toegang toe heeft”, weet Van der Geld. Zo raakt een deel van een erfenis
voorgoed kwijt.
Kan de notaris er niet gewoon
bij?
Nee. Een bankrekening kun je terugvinden en de bank geeft erfgenamen
een overzicht. Bij crypto bestaat zo’n loket niet. “Ook de notaris heeft
geen superpower om toegang te ontsluiten, helaas”, zegt Van der
Geld.
Joël Verbaken, specialist nalatenschapsplanning bij adviesbureau
Grant
Thornton, vat het kort samen: “Bij crypto geldt: wie de sleutels
niet heeft, heeft het geld niet.”
Nederlandse huishoudens hadden eind juni voor 3,2 miljard euro aan
crypto bij Nederlandse platforms als Bitvavo, meldde WEL eerder op basis
van
nieuwe
cijfers van DNB. Crypto in een eigen wallet telt daarin niet mee, en
juist die is na een
overlijden het lastigst te vinden.
Waar kan de crypto zitten?
Er zijn grofweg drie plekken:
- Op een handelsplatform. Dit is het gunstigste
geval. Weet je bij welk platform de overledene zat, dan kan de
klantenservice je soms op weg helpen.
- In een wallet op de laptop. Een wallet is een
digitale bewaarplaats. Zonder de code van de laptop en de wallet kom je
er niet in.
- Op een usb-stick of hardware wallet, een apparaatje
waarop je crypto offline bewaart. Weet niemand waar die ligt, dan is het
geld onbereikbaar.
Een veelgemaakte fout is om crypto zó goed te beveiligen dat niemand er meer bij kan.
- Joël Verbaken, nalatenschapsplanner bij Grant ThorntonMoet de code in je testament?
Niet de code zelf, wel waar hij ligt. Van der Geld raadt aan om de
vindplaats van de toegangscode in het
testament op te nemen. Je kunt de
notaris ook een aantekening in de kluis laten bewaren, over de code of
over de plek van de usb-stick. Denk ook aan het wachtwoord van je
laptop.
Verbaken waarschuwt om wachtwoorden of de herstelzin van een wallet
niet letterlijk in het testament te zetten. Wachtwoorden veranderen, een
testament aanpassen kost geld en medewerkers van het notariskantoor
kunnen de gegevens zien. Zet erin dát je crypto hebt en waar de toegang
ligt. Hoe een erfenis verloopt zonder testament, lees je in
wat
er gebeurt als je geen testament hebt.
En als je
niet bij de crypto van een overledene kunt?
Meld het aan de Belastingdienst als je de aangifte voor de overledene
doet. “Meestal is er coulance”, zegt Van der Geld. Achterhouden raadt ze
af: dat komt uit zodra je de crypto verzilvert.
Wat gebeurt er bij een
scheiding?
Daar speelt hetzelfde probleem. Er komen steeds meer rechtszaken van
ex-partners die hun deel van het digitale vermogen willen, zegt Van der
Geld. Is de ex niet eerlijk over wat hij of zij bezit, dan kan ook de
rechter vaak weinig. Een overzicht opvragen zoals bij een bank kan
niet.
Haar advies: regel het in goede tijden. Ga je trouwen of samenwonen,
neem dan de waarde van digitale bezittingen op in de huwelijkse
voorwaarden of het samenlevingscontract en houd die jaarlijks bij.
Wat je nu al regelt
- Maak een lijst van je munten, platforms en wallets, en bewaar die
apart van de codes.
- Leg vast waar de codes liggen: in het testament, of als aantekening
bij de notaris.
- Zorg dat iemand de code van je laptop kan vinden.
- Vertel minstens één erfgenaam dát je crypto hebt; Verbaken raadt aan
om erfgenamen al vroeg bij de techniek te betrekken.
- Bewaar je hardware wallet of usb-stick op een vaste plek, zoals een
kluis.
Meer weten?