Deze veelgebruikte medicijnen werken bij hitte anders dan normaal — en in de koelkast leggen mag lang niet altijd

Bij dertig graden gaat de zonnebrand mee naar buiten en de boter de koelkast in. Wat achterblijft in de vensterbank is het doosje pillen dat u elke dag slikt — precies het product dat het slechtst tegen warmte kan. Hitte verandert niet alleen hoe uw medicijn bewaard moet worden, maar ook wat het in uw lichaam doet.

Warm weer dwingt het lichaam tot zweten, en zweten kost vocht en zout. Een flink deel van de meest voorgeschreven medicijnen grijpt precies daar in. Plaspillen voeren extra vocht en zout af, waardoor de kans op uitdroging, te weinig zweten en flauwvallen stijgt. Antidepressiva van het SSRI-type remmen het zweten juist, waardoor het lichaam zijn warmte slechter kwijtraakt. Hetzelfde geldt voor antipsychotica, parkinsonmedicatie en middelen tegen incontinentie, misselijkheid of jeuk met een anticholinerge werking.

Ook minder verdachte middelen doen mee. Ibuprofen en andere ontstekingsremmende pijnstillers beïnvloeden de bloedtoevoer en de nierfunctie op het moment dat het hart al harder werkt. Metformine en SGLT2-remmers kunnen bij uitdroging de zuurgraad van het bloed ontregelen. Bij insuline en sulfonylureumderivaten schiet de bloedsuiker eerder uit de bocht. En bij een hogere lichaamstemperatuur groeit de kans op een epileptische aanval.

Een pil kan er nog volkomen normaal uitzien, terwijl de werking al is afgenomen.

Dan de reflex waar het misgaat: alles wat kwetsbaar lijkt de koelkast in. Voor veel geneesmiddelen is die koelkast juist te koud. In drankjes en ampullen met injectievloeistof kunnen kristallen ontstaan. Oog- en oordruppels en klysma's mogen soms wel, soms niet gekoeld worden. En zetpillen, die inderdaad kunnen smelten, horen er niet automatisch in.

De regel is onromantisch simpel: kijk op het etiket of in de bijsluiter. Staat er "bewaren beneden 25 °C" of "bij kamertemperatuur", dan hoort het middel op de koelste, donkerste plek in huis — maar niet in de koelkast. Staat er "gekoeld bewaren", leg het dan achterin, niet in de deur, waar de temperatuur schommelt. Een droge, afgesloten kast blijft voor de meeste medicijnen ook tijdens een hittegolf de beste plek. De badkamer is dat nooit: te vochtig.

De vensterbank, de volle zon, de broekzak dicht tegen het lichaam en vooral de geparkeerde auto, waar het op een zomerdag richting zestig graden kan lopen. Ook de pakketkluis is bij bezorging op hete dagen een slecht idee. Haalt u iets bij de apotheek, doe dat als laatste boodschap en ga daarna direct naar huis.

Voor veel geneesmiddelen is de koelkast juist te koud.

Zijn uw medicijnen te warm geweest, gebruik ze dan niet blindelings. Let op kleurverandering, een afwijkende geur, een gesmolten zetpil, een ontmengde crème, een troebele vloeistof en beschadigde verpakkingen. Bij twijfel belt u de apotheek. Wat u niet doet, is zelf de dosering aanpassen of stoppen — dat gebeurt alleen na overleg met arts of apotheker, die bij langdurige hitte soms wél tijdelijk iets wijzigt.

Voor de meeste medicijnen geldt kamertemperatuur: 15 tot 25 °C. Gekoelde medicatie, zoals insuline en sommige injecties en oogdruppels, hoort tussen 2 en 8 °C, maar mag nooit bevriezen — bevroren insuline werkt niet meer. Ongeopende insuline blijft op kamertemperatuur ongeveer vier weken goed. Het Nationaal Hitteplan treedt in werking als de temperatuur overdag vier dagen of langer boven de 27 °C dreigt te komen.