Stukgeslagen, beklad of afgefikt: in Frankrijk is flitspaal slopen bijna een volkssport

De cijfers zijn ronduit spectaculair. Tussen 2013 en de eerste helft van 2022 registreerde het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken 49.270 daden van vandalisme tegen snelheidscamera’s. Dat komt neer op gemiddeld ruim dertien per dag, negen jaar lang. De reparaties en vervangingen in die periode kostten 177,29 miljoen euro.

Het patroon volgt de sociale onrust nauwgezet. In 2018, het jaar van de Gele Hesjes en de verlaging naar 80 kilometer per uur, sneuvelden 10.371 radars — bijna dertig per dag. In 2019 waren het er 9.473. Daarna zakte het aantal terug, maar het verdween nooit. De boerenprotesten van 2024 en 2025 zorgden opnieuw voor pieken. Volgens AD-correspondent Frank Renout vinden Fransen het fijn de gehate staat te peste.

De gevolgen zijn meetbaar. In december 2024 stond ongeveer een op de vijf van de circa 4.700 Franse flitspalen buiten werking. De beschikbaarheidsgraad — het percentage geïnstalleerde radars dat daadwerkelijk kan flitsen — kelderde van 88 procent in 2023 naar 81 procent in 2024. In 2025 kwam die uit op 83,3 procent, terwijl de overheid zelf al jaren op 93 procent rekent. Gemiddeld lag een Franse radar vorig jaar dus zo’n twee maanden stil.

Dat kost geld. De radars leverden de schatkist in 2024 889 miljoen euro op, tegen 965 miljoen een jaar eerder: 76 miljoen minder. De onderhoudskosten stegen intussen naar 50 miljoen euro in 2025. Een ingegooide ruit kost ongeveer 500 euro, maar een compleet vernielde moderne radar vervangen loopt op tot 200.000 euro per stuk.

Lokaal wordt het beeld nog schrijnender. In de Var — het departement van Toulon en Saint-Tropez, met veel Nederlandse vakantiegangers — werden in 2025 tweehonderd radars beschadigd, evenveel als in de vier voorgaande jaren bij elkaar. Kosten: 800.000 euro voor één departement.

De sloop komt niet uit de lucht vallen. Onder Franse automobilisten leeft breed het gevoel dat de radars vooral een inningsmachine zijn en niet een veiligheidsinstrument. Een peiling van de automobilistenvereniging Ligue de Défense des Conducteurs, gehouden in februari 2026 onder ruim 30.000 sympathisanten, wees uit dat 92 tot 93 procent van de respondenten niet zou stemmen op een burgemeesterskandidaat die stadsflitspalen wil neerzetten. Die uitkomst zegt iets over de temperatuur, maar niet over heel Frankrijk: de deelnemers waren zelfgeselecteerde leden van een club die per definitie kritisch is op verkeershandhaving.

De aanleiding voor die actie is wel reëel. Sinds de zogeheten 3DS-wet mogen Franse gemeenten zélf automatische radars binnen de bebouwde kom plaatsen, een bevoegdheid die eerder alleen bij de staat lag. Bovenop de bestaande landelijke palen zouden er de komende jaren duizenden gemeentelijke bij kunnen komen.

Parijs blijft bij het veiligheidsargument: bij ongeveer een op de drie dodelijke ongelukken speelt te hard of onverantwoord rijden een rol. Critici wijzen op de staat van het asfalt: gaten, slechte bermen en gebrekkige inrichting spelen bij een aanzienlijk deel van de dodelijke ongelukken mee, en daar helpt geen enkele camera tegen.

Ondertussen breidt het park gewoon uit. Eind 2025 stonden er 4.819 radars langs de Franse weg, tegen 4.224 vijf jaar eerder.

Wat begon als protestactie is inmiddels een begrotingspost. De Franse Rekenkamer noemt het vandalisme “continu terugkerend” en verwijt de overheid dat ze haar inkomstenramingen blijft baseren op een beschikbaarheid die al jaren niet wordt gehaald. Met duizenden extra stadsradars in het vooruitzicht is de kans klein dat de hamer voorlopig in de schuur blijft.