Bestaat er buitenaards leven? Dit is wat wetenschappers echt denken

De zoektocht naar buitenaards leven spreekt al decennialang tot de verbeelding. En de afgelopen maanden leek het alsof een historische doorbraak dichterbij kwam dan ooit. Eerst waren er berichten over mogelijke sporen van leven op de verre exoplaneet K2-18b. Daarna volgde een opmerkelijke ontdekking op Mars, waar een gesteente aanwijzingen zou bevatten voor vroegere microbiële activiteit.

Toch blijkt uit nieuw onderzoek dat wetenschappers zelf veel terughoudender zijn dan de opwinding in de media doet vermoeden.

In april 2025 meldden onderzoekers dat ze op de exoplaneet K2-18b mogelijk sporen hadden gevonden van dimethylsulfide en dimethyldisulfide. Op aarde worden deze moleculen voornamelijk geproduceerd door levende organismen. De ontdekking werd door veel media gepresenteerd als een van de sterkste aanwijzingen ooit voor buitenaards leven.

Enkele maanden later volgde een tweede sensationele aankondiging. NASA maakte bekend dat een Marsgesteente met de naam Cheyava Falls kenmerken bevatte die op aarde vaak samenhangen met microbiële activiteit. Volgens NASA-bestuurder Sean Duffy was dit zelfs het moment waarop de mensheid het dichtst bij de ontdekking van leven op Mars was gekomen.

Om die vraag te beantwoorden ondervroegen onderzoekers van Durham University honderden astrobiologen wereldwijd, vlak na beide aankondigingen. Hun resultaten schetsen een opvallend genuanceerd beeld.

Slechts 6,6 procent van de ondervraagde wetenschappers vond dat er op basis van de gegevens rond K2-18b waarschijnlijk buitenaards leven was ontdekt. Bijna twee derde was het daar niet mee eens, terwijl 28 procent geen duidelijke positie innam.

De Marsontdekking werd iets positiever beoordeeld. Daar dacht 15,1 procent dat er waarschijnlijk sprake was van bewijs voor buitenaards leven. Toch bleef ook hier de meerderheid sceptisch of afwachtend.

Volgens de onderzoekers zit de belangrijkste boodschap echter niet in het simpele onderscheid tussen voor- en tegenstanders. Veel wetenschappers verschoven van een positie van sterke afwijzing naar een meer voorzichtige openheid. Met andere woorden: de wetenschappelijke gemeenschap werd nieuwsgieriger, maar is zeker niet overtuigd.

Dat verschil heeft waarschijnlijk te maken met de aard van het bewijs. De aanwijzingen op K2-18b zijn afkomstig van atmosferische metingen op enorme afstand, uitgevoerd met geavanceerde telescopen. Het Marsgesteente daarentegen kan veel directer worden onderzocht.

Toch weten astrobiologen uit ervaring dat verschijnselen die op leven lijken, vaak ook door niet-biologische processen kunnen ontstaan. Juist daarom zijn wetenschappers terughoudend met grote conclusies.

De studie laat bovendien zien hoe problematisch uitspraken kunnen zijn als “de wetenschap zegt” of “wetenschappers geloven”. In werkelijkheid bestaat wetenschappelijke consensus vaak uit een spectrum van meningen, variërend van sterke steun tot stevige scepsis en alles daartussenin.

Dat geldt niet alleen voor de zoektocht naar buitenaards leven. Ook bij discussies over klimaatverandering, pandemieën, kunstmatige intelligentie en medische innovaties wordt regelmatig verwezen naar wat wetenschappers zouden denken, terwijl systematisch onderzoek naar die opvattingen vaak ontbreekt.

De onderzoekers benadrukken daarom dat peilingen onder wetenschappers geen vervanging zijn voor bewijs. Wel kunnen ze inzicht geven in hoe experts omgaan met onzekerheid. En juist die onzekerheid blijkt een essentieel onderdeel van wetenschappelijke vooruitgang.

Voor wie hoopte dat de mensheid op het punt staat haar eerste buitenaardse buur te ontmoeten, is de boodschap helder: de aanwijzingen zijn fascinerend, maar het definitieve bewijs laat voorlopig nog op zich wachten.

Bron: Science Alert