Wijze lessen over de liefde van Adriaan van Dis: "De liefde bedekt, de liefde begrijpt"

Adriaan van Dis heeft een nieuwe roman geschreven over zijn 38 jaar durende verhouding met Ellen Jens. In Alles voor de Reis beschrijft hij de liefde en zijn rol als minnaar.

In een gesprek met de Volkskrant vertelt hij in zijn eigen mooie bewoordingen hoe je voorzichtig moet zijn in een relatie. "Je moet niet met een breekijzer in iemands verleden stappen. Daar gaan jaren overheen. De liefde bedekt, de liefde begrijpt. Dus soms kun je, zonder dat in woorden te zeggen, zonder dat het pijnlijk wordt, elkaar begrijpen zonder dat het uitgesproken is."

Liefde heeft tijd nodig. "Ik kijk veel naar mensen om me heen en hun verhoudingen. En dan denk ik: gun elkaar toch alsjeblieft de rust om elkaar te leren kennen. Verwacht niet meteen het hallelujagevoel, maar geef elkaar juist die geheimzinnige ruimte waarin het leuk is met elkaar te verkeren, zonder dat je iets kapot praat en iets kapot plukt. Daar was mijn geliefde heel goed in: met weinig woorden ruimte geven aan elkaars merkwaardigheden."

Van Dis is een romanticus. "Ik ben nog van de school van de ontmoeting en elkaar betoverend aankijken. Niet alles meteen op tafel leggen. Verzengende verliefdheid maakt blind. En misschien ook doof. Het is heerlijk om in te verkeren. De kunst is dat je zorgt dat die verliefdheid de hele tijd blijft. Maar dat kun je leren."

"In het algemeen zeg ik: doe je best voor elkaar. Ga niet zitten zeuren, doe iets aardigs. Knip een hartje uit een servetje. Gooi die laaghangende joggingbroeken – tenzij het iets met geloof te maken heeft – weg en kleed je behoorlijk. Ook uit respect voor de ander."

Van Dis vertelt ook over zijn geaardheid. "Ik had ook homoseksueel kunnen zijn. Ik noem mezelf biseksueel. Ik heb uiteindelijk mijn geluk gevonden in een heteroseksuele relatie. Buitenstaanders willen graag zwartwit-oplossingen. Maar zo zit het leven niet in elkaar. Ik geloof in fluïde seksualiteit."

"Ik ben dus ongelooflijk allergisch voor wat we op het ogenblik meemaken, de neiging tot etikettenplakkerij en tot labelen. Iedereen zoekt één identiteit, terwijl je ontelbare identiteiten hebt, zoals Sinan Çankaya ook stelt. Je bent veel meer. Je bent niet alleen maar slachtoffer, je bent ook dader. Je bent niet alleen moslim, je bent ook Europeaan. Je bent niet alleen maar Jood, je bent onderdeel van een groter verband. Sluit je niet op in één identiteit."

En dan over zijn geliefde Ellen, die ongeneeslijk ziek was. "In het wegglijden uit het leven zit ook schoonheid. Je kunt nog heel verliefd worden op een veranderend gezicht. We veranderen allemaal en toch denken we dat we uit één stuk bestaan. Maar we bestaan uit alle veranderingen die we hebben doorgemaakt. Van zuigeling tot baby die geen woord zegt tot onze tienertijd tot mensen die min of meer volgroeid zijn. En daarna dat interessante verval."

Bron: De Volkskrant