Het sociale leven van haaien: vriendschap bij bloeddorstige roofvissen

Haaien staan bekend als eenzame jagers, maar dat beeld kan zo de prullenbak in. Nieuw onderzoek laat zien dat stierhaaien helemaal niet zulke einzelgängers zijn. Sterker nog: ze hebben duidelijke voorkeuren in de omgang met hun soortgenoten. Er borrelt iets onder het wateroppervlak wat je zelfs vriendschap zou kunnen noemen.

De studie, uitgevoerd in het Shark Reef Marine Reserve voor de kust van Fiji, volgde zes jaar lang 184 stierhaaien. Wat blijkt? Ze zwemmen niet willekeurig rond, maar kiezen bewust met wie ze omgaan. “Wij mensen bouwen verschillende soorten relaties op, van oppervlakkige kennissen tot beste vrienden, en ook vermijden we bepaalde mensen. Deze stierhaaien doen precies hetzelfde”, zegt hoofdonderzoeker Natasha Marosi van de University of Exeter.

Onderzoekers keken niet alleen naar welke haaien dicht bij elkaar bleven, maar ook naar subtiel gedrag zoals samen zwemmen of elkaar volgen. Vooral volwassen haaien bleken sociale banden te hebben, vaak met soortgenoten van vergelijkbare grootte.

Het klassieke beeld van de solitaire haai gaat daarmee volledig op de schop. “In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, laat ons onderzoek zien dat haaien een vrij rijk en complex sociaal leven hebben.” Volgens de onderzoekers is dit pas het begin van ons begrip. “Net als andere dieren profiteren ze waarschijnlijk van sociaal gedrag – denk aan het leren van nieuwe vaardigheden, voedsel vinden en partners zoeken, terwijl ze conflicten vermijden.”

Zowel mannetjes als vrouwtjes zoeken vaker het gezelschap van vrouwtjes op. Toch hebben mannetjes gemiddeld meer sociale connecties. Daar zit mogelijk een praktische reden achter. “Mannelijke stierhaaien zijn kleiner dan vrouwtjes, dus een groter sociaal netwerk kan hen beschermen tegen agressieve confrontaties met grotere individuen.”

Binnen de ‘haaiensamenleving’ vormen volwassen dieren de kern. Jongere en oudere haaien zijn minder verbonden. Vooral oudere dieren lijken zich minder met anderen bezig te houden. “Deze individuen hebben jarenlange ervaring met jagen en voortplanten, waardoor sociaal gedrag minder belangrijk wordt voor hun overleving.”

Jonge haaien blijven sowieso liever uit de buurt. In hun vroege levensfase draait alles om overleven en volwassen stierhaaien vormen daarbij juist een risico. Ze lusten de jonkies rauw.

Toch zijn er uitzonderingen. Sommige jonge, brutale haaien zoeken al aansluiting bij oudere dieren. Mogelijk leren ze zo sneller de regels van het spel.

Bronnen: Eurekalert Animal Behaviour