168 miljoen belastinggeld: de hotelketen die profiteerde van de opvangnood

Toen de asielopvang in 2022 vastliep, sprong de hotelbranche bij. Nergens werd dat zo zichtbaar én zo lucratief als bij Van der Valk. De familieketen streek honderden miljoenen op, draaide "het beste jaar ooit" en belandde daarna in een publieke familieruzie, een schadeclaim van 55 miljoen euro en een strafrechtelijk onderzoek door de FIOD. De centrale vraag: wie verdiende wat, en tegen welke prijs voor de belastingbetaler?

Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) huurt sinds 2022 op grote schaal hotelkamers om asielzoekers en statushouders onder te brengen. Van der Valk werd daarin veruit de grootste leverancier. In 2023 en 2024 betaalde het COA ruim 168 miljoen euro belastinggeld aan Van der Valk-hotels, blijkt uit cijfers van Rijksuitgaven. Alleen al voor het hotel in Uden — 105 kamers, drie jaar noodopvang voor 300 asielzoekers — komt het geraamde bedrag uit op bijna 29 miljoen euro, oftewel zo'n 10 miljoen per jaar.

De kamerprijs die het COA betaalt is opvallend hoog: bronnen bij het Financieele Dagblad noemen bedragen tot boven de 300 euro per nacht, met een gemiddelde rond de 250 euro. Ter vergelijking: een reguliere overnachting bij Van der Valk kost doorgaans de helft. Volgens RTL Nieuws kost een noodopvangplek de staat tot 53.000 euro per asielzoeker per jaar, tegenover 27.100 euro voor een reguliere COA-plek. Volgens berekeningen van Trouw komt de totale hotelopvang bij zo'n 9.000 mensen neer op ongeveer 819 miljoen euro per jaar.

Tussen het COA en de hotels stond jarenlang één bemiddelaar: Le Cocq Holding Didam (LCHD) van ondernemer René D. uit de Achterhoek. Hij mocht als "broker" namens het COA opvangruimte inkopen en die vervolgens doorverhuren. Uit reconstructies van Follow the Money en het Financieele Dagblad blijkt hoe die constructie werkte: LCHD kocht kamers bij hotels voor rond de 80 euro per persoon per nacht, en factureerde vervolgens 140 tot 180 euro bij het COA. Bij een keten als Fletcher liep dat op tot 290 euro per nacht exclusief btw.

Met een marge van ongeveer 100 euro per kamer verdiende LCHD volgens de rekensom van FTM tot 100.000 euro per dag bij duizend geplaatste asielzoekers — omgerekend ruim 36 miljoen euro per jaar. Uit het jaarverslag van het bedrijf blijkt dat René D. in tweeënhalf jaar tijd zeker 44 miljoen euro binnenhaalde. Het COA verbrak de relatie met LCHD per 1 januari 2025.

De constructie kwam op scherp te staan toen bleek dat een lid van de familie Van der Valk zélf meeprofiteerde. Bob van der Valk, voormalig directeur van het hotel in Duiven, werkte volgens zijn ooms nauw samen met René D. Hij zou buiten de rest van het concern om afspraken hebben gemaakt en zo mee-eten van de marges die LCHD bij het COA in rekening bracht.

Volgens de advocaat van de familie ging het om zo'n 115 miljoen euro aan winst op een omzet van 300 miljoen. Bob werd op non-actief gezet en verklaarde te willen vertrekken. Hij ontkent alle beschuldigingen en probeerde de zaak af te kopen voor 20 miljoen euro. Het Van der Valk-concern legde intussen een schadeclaim van 55 miljoen euro neer bij LCHD wegens onder meer "spookkamers" — facturen voor kamers die nooit werden gebruikt — en geheime kickback-betalingen aan meerdere familieleden.

Sinds ruim een jaar loopt er een strafrechtelijk onderzoek door de FIOD naar mogelijke fraude, omkoping en belangenverstrengeling. Het Openbaar Ministerie legde voor ruim 50 miljoen euro beslag op vastgoed en sportauto's, onder meer bij René D. en zijn zakenpartner uit de familie Van der Valk. Formele verdachten zijn Bob van der Valk en René D., maar dagvaardingen zijn er nog niet. In het jaarverslag van LCHD houdt Derksen zelf rekening met een onderzoekshorizon tot eind 2026.

Kamerlid Kati Piri stelde in 2024 vragen over "het corruptieschandaal rond de asielopvang in Van der Valk-hotels". Minister Faber-Van de Klashorst schreef in haar antwoord dat het COA voortaan zoveel mogelijk zonder tussenpersonen werkt en dat de bestaande contracten met LCHD worden doorgelicht. Ze noemde de dure noodopvang bovendien "iets wat zo snel mogelijk moet worden afgestoten".

Voor de familie Van der Valk blijft de balans dubbel. Publiekelijk noemt de keten zich "een positieve bijdrage aan de samenleving". Achter de schermen leverde diezelfde bijdrage het beste boekjaar ooit op — en een familieruzie die nog jaren zal nazinderen in rechtszalen en Kamervragen.