Het ligt niet aan jou: je brein is niet gemaakt voor het moderne leven, zeggen wetenschappers

Wanneer heb jij voor het laatst een dag gehad zonder afspraken, to-do-lijstjes of zelfs zonder prikkels? Voor de meeste mensen is het antwoord ontnuchterend: het is alweer even geleden. En volgens een nieuwe wetenschappelijke publicatie is dat precies het probleem.

Onze hersenen zijn namelijk blijven steken in de prehistorie. Onderzoekers uit Singapore stellen dat onze evolutie als soort sneller gaat dan ons individuele brein en lichaam kunnen bijbenen.

De mens is namelijk geëvolueerd om te functioneren in kleine, overzichtelijke groepen met bekende gezichten en om te reageren op directe, herkenbare gevaren. Denk aan een roofdier in de bosjes, niet aan een lastige mail van je baas om 23:00 uur.

Maar de wereld waarin we nu leven ziet er compleet anders uit: grote groepen mensen, constante bereikbaarheid en een stapeling van sociale druk die voor een permanent gevoel van concurrentie zorgt. Dit fenomeen noemen de onderzoekers een 'evolutionaire mismatch' en het zou een belangrijke verklaring zijn voor de toename van fysieke en mentale klachten, van obesitas tot angststoornissen.

"Stress, eenzaamheid en angst worden vaak gezien als persoonlijke problemen, maar ze kunnen ook een teken zijn van een mismatch tussen de omgeving waarin mensen leven en de omstandigheden waar onze geest en lichaam ooit voor gebouwd zijn", aldus omgevingspsycholoog Sarah Chan van de Singapore University of Technology and Design (SUTD).

Een treffend voorbeeld: vroeger was het simpel om je eigen plek in de groep in te schatten. Nu vergelijken we onszelf continu met eindeloze lijsten vrienden, familie, beroemdheden en vreemden op social media. "Concurrentie is niets nieuws, maar het moderne leven zorgt ervoor dat het voortdurend aanwezig is", zegt onderzoekspsycholoog Jose Yong van James Cook University in Singapore.

Daar bovenop komen ook nog eens klimaatverandering, pandemieën, economische onzekerheid en technologische ontwrichting door bijvoorbeeld AI. Samen vormen die een zogeheten 'polycrisis': problemen die elkaar onderling versterken. Stijgende kosten van levensonderhoud zorgen bijvoorbeeld voor meer financiële stress, wat weer leidt tot burn-outs en minder saamhorigheid, wat de concurrentiedruk in de samenleving alleen maar verder opvoert.

De onderzoekers noemen hun theorie de Social Evolutionary Mismatch and Competition Hypothesis (SEMCH). Ze pleiten niet voor een leven zonder techniek of vooruitgang, maar wel voor bewuster ontworpen steden en digitale omgevingen: meer groen, minder overprikkeling en apps die niet aansturen op eindeloze vergelijking.

Zoals Yong het samenvat: "We moeten interventies ontwerpen die werken mét onze geëvolueerde aard, in plaats van ertegen."

Bron: ScienceAlert