Effect Nationale Investeringsinstelling is beperkt, zegt CPB

DEN HAAG (ANP) - Het effect op de economie van een Nationale Investeringsinstelling (NII) is waarschijnlijk beperkt. Dat stellen deskundigen van het Centraal Planbureau (CPB), slechts enkele dagen nadat het kabinet plannen naar buiten bracht voor de oprichting van zo'n instelling.

Op Prinsjesdag stelde het kabinet dat voldoende beschikbaarheid en toegankelijkheid tot financiering voor innovatieve ondernemers dé achilleshiel is van de Nederlandse economie. Daarom gaat het kabinet een Nationale Investeringsinstelling oprichten. Daarvoor is 3,3 miljard euro beschikbaar. De nieuwe instelling zou projecten en bedrijven aan geld kunnen helpen waar de markt dit nalaat.

Volgens het CPB, een belangrijke adviseur van het kabinet, zijn nut en noodzaak van zo'n instelling echter onderwerp van een breed maatschappelijk debat. Het kan inderdaad "meerwaarde" hebben bij het toegankelijker maken van financiering. Maar voor bredere maatschappelijke doelen, zoals verduurzaming, defensie en infrastructuur, zouden andere overheidsinstrumenten, bijvoorbeeld het verstrekken van subsidies, vaak geschikter zijn.

Knelpunten

"Ook als de NII wordt opgericht om financiering voor bedrijven toegankelijk te maken, is een NII geen oplossing voor alle knelpunten die bedrijven bij investeringen ervaren", stellen de deskundigen van het CPB. Zo'n instelling, ook wel nationale investeringsbank genoemd, heeft volgens hen alleen toegevoegde waarde als zij investeringen mogelijk maakt die private investeerders anders niet zouden doen.

"Hoeveel investeringen die eigenlijk wel rendabel zijn geen financiering kunnen krijgen, is moeilijk vast te stellen", voegen ze daaraan toe. Het zou ook goed mogelijk zijn dat ergens best financiering voor te vinden is, maar dat een investering wordt gehinderd door andere knelpunten, zoals gebrek aan personeel of stikstofruimte.

In Den Haag leeft al langer de wens om een nationale investeringsbank op te richten. Ook veel economen en andere prominenten, onder wie oud-ASML-topman Peter Wennink, maakten zich eerder hard voor de komst van zo'n instelling. In andere landen zijn volgens de voorstanders ook al nationale investeringsbanken om de economie te helpen bij grote ontwikkelingen zoals de digitalisering en de energietransitie.