Groep werkenden groeit niet meer, vergrijzing nu echt begonnen

De groep werkenden in Nederland groeit niet langer, terwijl het aantal mensen zonder werk weer toeneemt. Daarmee is een jarenlange trend ten einde gekomen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Volgens arbeidsmarktdeskundige Ton Wilthagen zijn dit duidelijke tekenen van vergrijzing die Nederland tot ingrijpen dwingen.

In het tweede kwartaal hadden 9,6 miljoen mensen tussen de 15 jaar en de AOW-leeftijd werk. Dat aantal verandert al twee jaar nauwelijks. Tussen 2014 en 2024 nam het aantal werkenden jaarlijks nog duidelijk toe. Tegelijkertijd is de groep van niet-werkenden de afgelopen twee jaar met 100.000 mensen gegroeid tot 8,5 miljoen, na een jarenlange daling. Dat komt volgens het CBS voornamelijk doordat meer mensen de pensioenleeftijd zijn gepasseerd.

"Het is de vergrijzing 'light' die we nu in actie zien. En we weten dat de piek over een jaar of twintig nog moet komen, dus de komende tijd zullen we dit blijven zien. Maar ook na de piek blijft de verhouding scheef", waarschuwt Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Tilburg University, over de cijfers.

Minder uren werken

Bovenop de vergrijzing komt dat werkenden gemiddeld iets minder uren per week zijn gaan werken. Waar vrouwen de afgelopen vier jaar meer zijn gaan werken, nam het aantal uren bij mannen juist af. "Naast het vergrijzingseffect zien we ook het culturele effect, van het kan wel een beetje minder", zegt Wilthagen.

In de politiek en polder is sinds enige tijd de discussie opgelaaid hoe Nederland bij een vergrijzende bevolking de welvaartsstaat in stand kan houden. Onlangs deed VVD-fractieleider Ruben Brekelmans jongeren nog de dringende oproep om fulltime te werken om tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen.

'Zuinig mee omgaan'

Maar even belangrijk is de vraag waar die gewerkte uren aan worden besteed, stelt Wilthagen. "Arbeid kun je een beetje zien als energie. Je moet er zuinig mee omgaan en niet verspillen. Daar moet je keuzes over maken, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Je kunt mensen niet dwingen een bepaalde schoolkeuze te maken", waarschuwt hij.

CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen wijst ook op vergrijzing als voornaamste oorzaak van de toename van het aantal niet-werkenden. Van Mulligen wijst er wel op dat het aantal mensen dat boven de AOW-leeftijd nog werkt in tien jaar tijd bijna is verdubbeld tot 300.000 mensen. Maar voor een vergrijzende arbeidsmarkt is dat geen structurele oplossing, omdat het over het algemeen gaat om mensen die maar weinig uren werken.