Op Funda wemelt het van de door AI-gegenereerde interieurfoto’s: 'Soms zie je hele gekke dingen'

Dat verweerde dakterras met rotte planken? Op Funda verandert het opeens in een strakke tegelvloer met loungebank. Die gedateerde badkamer met sobere tegeltjes? Plotseling marmer en een hypermodern wastafelmeubel. Steeds meer woningfoto's op het verkoopplatform blijken opgepoetst met AI en dat gaat soms wel érg ver. Mag dat eigenlijk wel?

Complete badkamers krijgen een make-over die niks met de werkelijkheid te maken heeft: leidingen weggewerkt, tegels vervangen door marmer, een compleet nieuw meubel erbij. Wie vervolgens door de voordeur stapt, komt bedrogen uit.

Volgens advocaat Rick Hemstra, gespecialiseerd in technologie en recht, zitten er meerdere lagen aan het probleem: de regels van Funda zelf, de erecode van makelaarsvereniging NVM en de wet. "Het is een grijs gebied", zegt hij tegen RTL Nieuws.

Funda scherpte in februari zijn regels al aan: AI-bewerkte beelden moeten voortaan duidelijk als zodanig herkenbaar zijn, mogen de woning niet misleidend voorstellen en mogen niet als hoofdfoto dienen, behalve bij nieuwbouw. Toch duiken er nog volop AI-foto's op zonder duidelijke vermelding. Funda-woordvoerder Claire Verhagen legt uit dat het platform niet actief controleert, "om onze onafhankelijkheid te behouden". Pas bij een melding grijpt Funda in en wordt de makelaar gevraagd de foto aan te passen.

Ook bij makelaarsvereniging NVM zien ze het steeds vaker gebeuren. Woordvoerder René Loman vindt kleur- en lichtcorrecties heel normaal, maar trekt wel een grens. "Je mag de realiteit geen geweld aandoen."

Een zwembad toevoegen aan een tuin waar helemaal geen ruimte voor is, noemt hij als voorbeeld van waar het misgaat: "Soms zie je echt hele gekke dingen." Zulke praktijken raadt de NVM sterk af, want uiteindelijk schiet niemand er iets mee op: "Wij zeggen: zorg nou dat je een realistische voorstelling van de gang van zaken geeft. Je krijgt daar alleen maar teleurstelling van. Daar heeft niemand iets aan. De koper niet, de verkoper niet en de makelaar niet."

Sinds 2 augustus gelden bovendien de transparantieregels uit de Europese AI Act. Een fotorealistisch AI-beeld van een bestaand huis geldt al snel als deepfake, en moet dus duidelijk zichtbaar gelabeld worden op het moment dat je het ziet. Een verstopt zinnetje ergens in de advertentietekst is niet genoeg.

Maar zo'n label is volgens Hemstra ook geen vrijbrief: "Een keuken of een enorme hoekbank die fysiek niet in een ruimte past, geeft een misleidende voorstelling van zaken, met of zonder AI-label. Sfeer en styling mag je uiteraard visualiseren, maar afmetingen en verhoudingen moeten wel kloppen."

Wie als koper misleid wordt door zo'n foto, staat niet machteloos. Volgens Hemstra kan een koper zich beroepen op dwaling, wat in theorie kan leiden tot het terugdraaien van de koop of aanpassing van de prijs. Ook kan een makelaar aansprakelijk zijn voor het verstrekken van misleidende informatie.

Lastiger wordt het om te bewijzen dat de foto echt doorslaggevend was: "Je koopt zelden een woning enkel op basis van foto's." Toch is dat in de huidige, oververhitte woningmarkt wel degelijk aan de hand. Hij beschrijft een markt waarin je een kwartier samen met twintig anderen door een woning loopt. “Thuis pak je de foto's er dan nog eens bij om een beslissing te nemen. En als die foto's dan iets anders beloven dan de werkelijkheid...”

Bron: RTL Nieuws