Schotland heeft een whiskyprobleem

Er is te veel whisky en er zijn te weinig drinkers. In Schotse pakhuizen rijpen 22 miljoen vaten, terwijl distilleerderijen hun ketels uitzetten en investeerders zich afvragen of alcohol de nieuwe tabak is.

Schotland zit op een berg whisky. In loodsen van Fife tot de Highlands liggen zo'n 22 miljoen vaten te rijpen, omgerekend ongeveer 12 miljard flessen van 70 centiliter. Dat is voorraad voor jaren, precies op het moment dat de wereld minder sterke drank koopt.

Het gevolg is een sector die op de rem gaat staan. Bij Teaninich in de Highlands werd het stoken gepauzeerd en de grote mouterij in Roseisle ligt tot ten minste komende zomer stil. Glengoyne en Rosebank schroeven hun jaarproductie met 30 procent terug. Op Islay gingen bij Laphroaig en Bowmore de ketels op een laag pitje, bij Glenmorangie stond de productie tijdelijk helemaal uit.

Mensen zijn echt heel voorzichtig met wat ze uitgeven.

De oorzaken lopen door elkaar heen. De duurte van de afgelopen jaren drukte de bestedingen, gezondheidsbewustzijn en afslankmedicatie halen glazen van tafel en er wordt minder in de kroeg en meer online gesocialiseerd. De wereldwijde verkoop van alcoholhoudende dranken kromp in 2025 voor het derde jaar op rij, met 2 procent.

Ook Nederland past in dat beeld, met een opvallende uitzondering: de bierverkoop daalde vorig jaar met 3,6 procent en die van wijn met 12,7 procent, terwijl gedistilleerd en mixdranken juist 4,3 procent stegen.

Daarbovenop kwam de politiek. Sinds april 2025 geldt een Amerikaanse importheffing van 10 procent op Britse goederen; het exportvolume naar de Verenigde Staten, de waardevolste markt voor Scotch, zakte daarna met 15 procent. De export naar China viel in 2025 met ruim 30 procent weg. Over heel 2025 bleef de whisky-export op ruim vijf miljard pond staan, iets minder dan een jaar eerder, met 4,3 procent minder flessen.

De grote concerns kunnen dit uitzitten; kleine, experimentele stokerijen niet. Uit een inventarisatie van december 2025 kwamen 69 Schotse distilleerderijen met serieuze of kritieke financiële problemen naar voren, ongeveer een op de vijf. Investeringsbankiers schatten dat tot een kwart van de ruim 150 werkende distilleerderijen in de komende jaren op de markt kan komen. Buitenlandse kopers ruiken hun kans en bieden laag; goedkope vaten trekken speculanten die hopen dat de tijd het werk doet.

Elke keer als de grafiek omlaag gaat, komt hij hoger terug — als een boxer die opstaat en terugslaat.

Er zijn ook groene scheuten. In de eerste helft van 2026 steeg het exportvolume met 6 procent tot ruim 50 miljoen kisten, de waarde met 3 procent tot ongeveer 2,4 miljard pond. En sinds 15 juli 2026 halveert het Indiase invoertarief op Britse whisky van 150 naar 75 procent, met een verdere daling naar 40 procent in de komende tien jaar. India is al de grootste whiskymarkt ter wereld naar volume, maar Scotch heeft daar slechts een paar procent van in handen.

Voor de liefhebber is de kater van de sector niet louter slecht nieuws: een overvol pakhuis maakt scherpe aanbiedingen en jonge single malts waarschijnlijker. Wie nu niet stookt, levert over tien tot twaalf jaar echter ook niets. De volgende schaarste wordt vandaag gepland.

Meer weten?