Zijn de dagen van het kapitalisme geteld? ‘Het antikapitalisme is populairder dan ooit’

Een wereld zonder kapitalisme klinkt bij sommigen als muziek in de oren, anderen moeten er niet aan denken dat er getornd wordt ons politieke en economische systeem. Voor schrijver en podcastmaker Pim van den Berg (37) is kapitalisme vooral een noodzaak.

Volgens hem is de houdbaarheidsdatum van ons economische systeem verstreken. De crises stapelen zich op, de ongelijkheid groeit en de belofte dat hard werken automatisch leidt tot bestaanszekerheid blijkt steeds vaker een illusie. Het antwoord waar hij mee op de proppen komt in zijn nieuwe boek 'Het kan anders, een gids voor nu' is antikapitalisme.

Van den Berg bespreekt het onderwerp in zijn podcast Het Redelijke Midden. Zijn boodschap is helder: vasthouden aan het kapitalisme is niet langer rationeel. Niet omdat het ‘links’ is om iets anders te willen, maar omdat de realiteit ons daartoe dwingt. “Hoewel de samenleving radicaliseert, is het antikapitalisme populairder dan ooit en dat heeft niet per se te maken met rechts of links. Het wordt steeds vanzelfsprekender dat we antikapitalistisch gaan denken.”

Die overtuiging is niet academisch ontstaan, maar heeft een persoonlijke grondslag. “Ik heb moeite gehad met bestaanszekerheid. Mede door een uithuiszetting, gedwongen verhuizingen, ziekte en andere tegenslagen. Dan kom je erachter waar de grenzen van de verzorgingsstaat liggen en wie er bevoordeeld en benadeeld worden. Dat heeft mij behoorlijk geradicaliseerd.” Opvallend genoeg komt hij uit een conservatief gezin. “Mijn familie verwijt mij wel dat ik in een bubbel leef en mijn naïeve, linkse ideeën niet altijd stroken met de werkelijkheid.”

Toch ziet Van den Berg ook dat het kapitalisme ooit welvaart heeft gebracht. Maar de vraag is of dat genoeg is. “Maar is het kapitalisme houdbaar? Werkt het, wat we doen? In mijn ogen werkt ons huidige politieke en economische systeem niet.” Volgens hem profiteren vooral bezitters van kapitaal, terwijl wie zijn tijd en lichaam verkoopt structureel achterblijft. “Voor ons witte, welvarende, westerse mensen was het alleen al die tijd nog niet zo heel erg.”

Zijn kritiek raakt aan iets fundamentelers: privébezit. “Het feit dat we een huis als een investering of privébezit zien, vind ik iets heel geks.” Daarmee botsen het recht op wonen en het recht om winst te maken. En dat vreet aan de samenleving.

Van den Berg pleit niet voor revolutie met fakkels, maar voor dialoog en verandering op menselijke schaal. “Ik wil dat we erover in dialoog blijven en ik hoop op kleine en sociale schaal verandering te kunnen creëren.” Zijn uiteindelijke doel is simpel en radicaal tegelijk: “De reden dat ik van het kapitalisme af wil, is zodat we weer zeggenschap krijgen over ons eigen leven.”

Bron: Metro