Bijna 4 op de 10 kankergevallen zijn te voorkomen: deze twee leefstijlfactoren spelen de belangrijkste rol

Kanker voelt voor veel mensen als een ongrijpbare ziekte waar je nauwelijks invloed op hebt. Toch laat nieuw onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zien dat een groot deel van alle kankergevallen wereldwijd wél te voorkomen is. Volgens de analyse had in 2022 bijna 38 procent van alle nieuwe kankerdiagnoses voorkomen kunnen worden door bekende risicofactoren aan te pakken.

De onderzoekers bekeken wereldwijd bijna 19 miljoen nieuwe gevallen van kanker. Daarbij richtten zij zich op dertig beïnvloedbare risico’s, variërend van roken en alcoholgebruik tot luchtvervuiling, infecties en gebrek aan lichaamsbeweging. Vooral long-, maag- en baarmoederhalskanker blijken sterk samen te hangen met factoren die in principe vermijdbaar zijn.

De grootste boosdoener is nog altijd tabaksgebruik. Roken was in 2022 verantwoordelijk voor ongeveer 15 procent van alle nieuwe kankergevallen wereldwijd. Bij mannen lag dat percentage zelfs op 23 procent. Daarmee blijft tabak met afstand de belangrijkste vermijdbare oorzaak van kanker.

Maar ook luchtvervuiling speelt een belangrijke rol. In Oost-Azië werd ongeveer 15 procent van de longkankergevallen bij vrouwen gekoppeld aan vervuilde lucht. In delen van Noord-Afrika en West-Azië gold dat voor ongeveer een vijfde van de longkankergevallen bij mannen. De impact van milieuvervuiling verschilt dus sterk per regio.

Na roken volgt alcoholgebruik als tweede grote leefstijlfactor. Volgens de onderzoekers hing 3,2 procent van alle nieuwe kankerdiagnoses samen met alcoholconsumptie – goed voor ongeveer 700.000 gevallen. Samen zijn roken en alcohol verantwoordelijk voor bijna de helft van alle vermijdbare vormen van kanker.

Daarnaast blijken infecties verantwoordelijk voor ongeveer 10 procent van de nieuwe gevallen. Bij vrouwen speelt vooral het humaan papillomavirus (HPV) een grote rol. Dit virus kan leiden tot baarmoederhalskanker. Hoewel er inmiddels effectieve vaccins bestaan tegen HPV, blijft de vaccinatiegraad in veel landen achter.

Ook maagkanker komt vaker voor in regio’s waar slechte sanitaire voorzieningen, overbevolking en beperkte toegang tot schoon drinkwater leiden tot meer infecties. Dat onderstreept volgens de WHO dat kankerpreventie niet alleen draait om individuele keuzes, maar ook om maatschappelijke omstandigheden.

De onderzoekers spreken van een belangrijke doorbraak in het wereldwijde kankeronderzoek. Voor het eerst werd op wereldschaal in kaart gebracht hoeveel kanker ontstaat door factoren die beïnvloedbaar zijn. Volgens de WHO biedt dat overheden en burgers concrete handvatten om miljoenen gevallen van kanker in de toekomst te voorkomen.

De boodschap van het onderzoek is helder: kanker is niet altijd te voorkomen, maar gezonde keuzes, vaccinaties en een schonere leefomgeving kunnen wereldwijd een enorm verschil maken.

Bron: Science Alert