Iedereen kent het gevoel. Je neemt op een warme zomerdag net iets te enthousiast een hap van een ijsje of een flinke slok ijskoude frisdrank en plotseling schiet er een scherpe pijn door je voorhoofd. Alsof iemand een ijspriem in je hoofd steekt. Na een halve minuut is het weer voorbij, maar die beruchte ‘brain freeze’ blijkt meer te zijn dan een onschuldige ergernis.
Volgens neurologen vertelt een ijsjeshoofdpijn namelijk verrassend veel over hoe gevoelig je zenuwstelsel is. “IJsjeshoofdpijn komt ontzettend vaak voor,” zegt neuroloog Amaal Starling van de Mayo Clinic. “Het is onschuldig, het komt opzetten en verdwijnt weer.”
Wat gebeurt er in je hoofd?
Wetenschappers spreken van een ‘cold-stimulus headache’. Die ontstaat wanneer het gehemelte of de achterkant van de keel plotseling sterk afkoelt. Daardoor trekken bloedvaten zich razendsnel samen om vervolgens weer uit te zetten.
De pijnsignalen worden doorgegeven via de nervus trigeminus, een belangrijke aangezichtszenuw die ook betrokken is bij migraine. Daardoor voelt de pijn alsof deze diep in het voorhoofd of zelfs in de
hersenen ontstaat.
Wie een brain freeze wil voorkomen, kan volgens Starling het beste wat rustiger eten of drinken. Het gehemelte krijgt dan tijd om tussendoor weer op te warmen.
Heb je toch prijs? Dan is er een eenvoudige oplossing. Druk je tong tegen je gehemelte of neem een slok warme drank. Zo stijgt de temperatuur sneller en verdwijnt de pijn vaak eerder.
Link met migraine
Onderzoekers ontdekten de afgelopen jaren een interessant verband tussen ijsjeshoofdpijn en migraine. Mensen die regelmatig migraineaanvallen hebben, blijken veel vaker last te hebben van brain freeze.
“Bij mensen met migraine is de intensiteit van deze
hoofdpijn meestal groter,” zegt de Italiaanse kinderneuroloog Irene Toldo.
In een onderzoek uit de jaren zeventig bleek zelfs dat 93 procent van de migrainepatiënten ooit een ijsjeshoofdpijn had gehad. Bij mensen zonder migraine lag dat percentage veel lager.
Starling herkent dat uit eigen ervaring. “Mijn trigeminuszenuw is door migraine extra gevoelig. Als die wordt blootgesteld aan kou, kan hij veel sterker reageren.”
Onschuldige pijnscheut?
Een heftige brain freeze kan daarom een aanwijzing zijn dat er meer speelt. Veel mensen lopen jarenlang rond met migraineklachten zonder ooit medische hulp te zoeken.
“Eén op de zes vrouwen, één op de tien mannen en één op de elf kinderen heeft migraine,” zegt Starling. “Meer dan de helft van de mensen met migraine heeft daar nooit met een arts over gesproken. Terwijl er een diagnose mogelijk is en er behandelingen bestaan.”
Een ijsje laten staan is volgens de onderzoekers niet nodig. Maar als die scherpe pijnscheuten opvallend vaak of extreem heftig optreden, kan het verstandig zijn om ook eens kritisch naar andere hoofdpijnklachten te kijken.