Brandend maagzuur: simpele gewoontes die vaak meer doen dan een pil

Brandend maagzuur is het branderige, soms pijnlijke gevoel achter je borstbeen doordat zuur uit de maag terugstroomt naar de slokdarm. Het is meestal onschuldig, maar als je er vaak of ernstig last van hebt, kun je veel zelf doen én moet je soms naar de dokter.​

Bij brandend maagzuur (reflux) sluit het klepje tussen slokdarm en maag niet goed, waardoor zure maaginhoud omhoog kan komen. Dat geeft een branderig of drukkend gevoel achter het borstbeen, soms met een zure smaak in de mond, hoest of het gevoel dat er “een brok” in de keel zit. De klachten treden vaak op na het eten of als je ligt, en kunnen zelfs lijken op hartklachten, wat veel mensen ongerust maakt.​

De oorzaken zijn divers: overgewicht, roken, strakke kleding, zwangerschap en grote, vette of zeer pittige maaltijden verhogen de druk op de maag en bevorderen reflux. Ook koffie, alcohol, koolzuurhoudende dranken, chocolade en citrusvruchten kunnen bij gevoelige mensen extra klachten uitlokken.​

Veel mensen hebben genoeg aan eenvoudige leefstijl- en eetadviezen om hun klachten flink te verminderen. Huisartsen en ziekenhuizen adviseren onder andere: eet kleinere porties, kauw rustig, ga niet direct na het eten liggen en maak liever een korte wandeling. Verder helpt het om minder vet en pittig te eten, af te vallen bij overgewicht, niet te roken en het hoofdeinde van het bed wat hoger te zetten zodat maagzuur minder makkelijk omhoog komt.​

Wie de trigger‑producten herkent, kan die gericht minderen: voor de één zijn dat vooral koffie en alcohol, voor de ander vooral chocolade, sinaasappel of koolzuurhoudende frisdrank. Sommige mensen hebben baat bij mildere tussendoortjes zoals een banaan, wat magere yoghurt of gemberthee, al is het bewijs daarvoor beperkt.

Als leefregels niet genoeg helpen, komen zelfzorgmiddelen in beeld. De meest gebruikte middelen zijn maagzuurbinders (zoals kauwtabletten op basis van calcium- of magnesiumzouten) die het maagzuur neutraliseren en zo het brandende gevoel snel dempen. Voor hardnekkige klachten schrijven artsen vaak protonpompremmers (PPI’s) voor, die de aanmaak van maagzuur langduriger remmen; de nieuwe Nederlandse GORZ‑richtlijn waarschuwt wel om langdurig gebruik kritisch te blijven beoordelen.​

Een huisarts van Zilveren Kruis vat het nuchter samen: “Te veel eten zorgt voor meer druk in je maag. Je maag schrikt hiervan en maakt meer maagzuur aan om het te kunnen verteren.” Daarom adviseren richtlijnen eerst leefstijl en pas daarna structurele medicatie, tenzij de klachten ernstig zijn of er alarmsignalen zijn.​

Brandend maagzuur is meestal vervelend maar onschuldig, toch zijn er duidelijke momenten waarop je wél naar de huisarts moet. Waarschuwingssignalen zijn onder meer: slikklachten, onverklaard gewichtsverlies, regelmatig braken, bloed bij de ontlasting of in braaksel, of pijn op de borst die kan lijken op hartproblemen. Ook als je ouder bent dan 50 en de klachten nieuw of snel erger worden, of als je al maandenlang bijna dagelijks zuurbranden hebt ondanks middelen van de drogist, is medische controle verstandig.​

Wie vaak en lang reflux heeft, loopt een verhoogd risico op een ontstoken slokdarm en in zeldzame gevallen een Barrett‑slokdarm, waarbij het slijmvlies langdurig door zuur wordt beschadigd. Daarom adviseren maag‑darm‑leverartsen in hun richtlijn om bij aanhoudende of ernstige klachten tijdig onderzoek en gerichte behandeling te overwegen, in plaats van eindeloos “door te dokteren” met eigen middeltjes.​