De Russische economie bevindt zich in de dodenzone

De Russische economie oogt nog levend, maar bevindt zich in de dodenzone: een door oorlog en sancties uitgeholde oorlogs­machine die steeds minder toekomst overlaat.

Sinds de invasie in Oekraïne is Rusland veranderd in een klassieke oorlogseconomie, met een recordaandeel van de begroting dat naar defensie gaat. In 2024 steeg de militaire uitgaven tot naar schatting 149 miljard dollar, goed voor ruim 7 procent van het bbp en bijna een vijfde van alle overheidsuitgaven. Voor 2025 loopt het defensiebudget verder op tot circa 6,3 procent van het bbp, het hoogste niveau sinds de Koude Oorlog. Op korte termijn houdt dat de fabrieken draaiend en de werkloosheid laag, maar economisch gezien is het vooral verbrand kapitaal: tanks leveren geen toekomstige groei op.

Die schijnbare veerkracht begint nu snel af te brokkelen. De IMF-raming voor 2026 is verlaagd naar slechts 0,8 procent groei, na een terugval van 4,3 procent groei in 2024 naar rond 1 procent in 2025. De centrale bank voorziet zelf maar 0,5 tot 1,5 procent groei in 2026; nauwelijks genoeg om de oorlogslast, demografische krimp en verouderde infrastructuur te dragen. Tegelijk drukken een hoge rente, arbeidskrapte, belastingverhogingen en een sterke roebel op bedrijven en consumenten.

Waar sancties de eerste oorlogsjaren verrassend weinig zichtbaar schade leken te doen, begint de rekening nu duidelijk op tafel te komen. De olie- en gasinkomsten dalen door prijsdruk en aangescherpte westerse maatregelen, waardoor Moskou gaten moet dichten met hogere belastingen en meer lenen. Europese en Nederlandse sancties worden bovendien steeds fijnmaziger, waardoor het lastiger wordt om via derde landen goederen en technologie te omzeilen. Het gevolg is een systeem dat nog doordraait, maar steeds meer op krediet: financieel, technologisch én sociaal.

Wie zoveel van zijn nationale vermogen in oorlog stopt, schuift onvermijdelijk richting economische dodenzone: je blijft nog even overeind, maar elke stap vooruit kost meer dan hij oplevert.