De link tussen
deodorant en
borstkanker is al jaren omstreden, maar vooralsnog is er geen overtuigend bewijs dat het gebruik van deo of antitranspirant borstkanker veroorzaakt.
Waar komt de angst vandaan?
Het idee dat deo borstkanker zou veroorzaken, dook in de jaren 90 op in rondmailtjes en internetfora. De redenering was grofweg: je smeert chemische stoffen dicht bij het borstweefsel, vaak op een huid die net geschoren is, die stoffen zouden via de huid in het lichaam komen en daar kankercellen kunnen aanjagen. Vooral twee ingrediënten kregen een slechte naam:
- Aluminiumverbindingen in antitranspiranten
- Parabenen (conserveermiddelen) in cosmetica, waaronder sommige deo’s
Dat klonk zorgwekkend genoeg om jarenlang te blijven hangen, ook al ontbrak hard bewijs.
De wetenschap over deo en borstkanker
Grote kankerorganisaties zijn duidelijk: er is geen duidelijke of sluitende relatie gevonden tussen het gebruik van deodorant of antitranspirant en een hoger risico op
borstkanker. - Epidemiologische studies waarin vrouwen met en zonder borstkanker worden vergeleken, vinden geen consistent verband tussen gebruik van deo/antitranspirant (hoe vaak, hoe lang) en het krijgen van borstkanker.
- Een grote studie uit 2002 met ruim 800 borstkankerpatiënten vond geen relatie tussen deodorantgebruik en borstkankerrisico.
- Recente overzichtsartikelen benadrukken dat aluminium wel biologische effecten kan hebben, maar dat huidopname uit deo zeer beperkt is en dat er geen consequent bewijs is dat dit tot meer borstkanker leidt.
Klinisch samengevat: het gebruik van deo of antitranspirant hoort op dit moment níet thuis in het rijtje bewezen risicofactoren, zoals leeftijd, erfelijke aanleg, hormonale factoren, alcohol en overgewicht.
Aluminium en parabenen: hoe zorgelijk zijn ze?
Aluminiumzouten blokkeren tijdelijk de zweetklieren, waardoor je minder transpireert. In het lab lijkt aluminium DNA te kunnen beschadigen en oestrogeenachtige effecten te kunnen hebben, wat theoretisch relevant is voor borstkanker. Maar:
- Onderzoeken naar totale aluminiumblootstelling (voeding, water, vaccins, cosmetica) vinden geen duidelijke link met borstkanker.
- De hoeveelheid aluminium die via de huid wordt opgenomen uit antitranspirant is erg laag en kleiner dan de blootstelling via voeding.
Daarom concluderen o.a. de National Cancer Institute en de American Cancer Society dat er geen duidelijk bewijs is dat aluminium in deo/antitranspirant borstkanker veroorzaakt.
Parabenen in cosmetica
Parabenen bootsen zwak het hormoon oestrogeen na en zijn gevonden in borsttumorweefsel. Dat klinkt onheilspellend, maar:
- De studies die parabenen in tumoren vonden, vergeleken niet met gezond borstkweefsel, waardoor je niet weet of het specifiek is voor kanker.
- Er is geen bewijs dat deze gevonden parabenen ook de oorzaak zíjn van die tumoren.
- Veel deo’s (zeker in de VS en EU) bevatten inmiddels geen parabenen meer.
Laboratoriumonderzoek laat wel zien dat parabenen in kweekbakjes de groei van borstkankercellen kunnen stimuleren, maar dat is bij concentraties en omstandigheden die niet één-op-één te vertalen zijn naar het dagelijks gebruik op de huid.
Waarom mag je geen deo op voor een mammografie?
Dat je bij een mammografie wordt gevraagd geen deo te gebruiken, wordt vaak gezien als “bewijs” dat deo gevaarlijk zou zijn. In werkelijkheid is het vooral een technisch probleem:
- Aluminiumdeeltjes in antitranspirant kunnen op de röntgenfoto lijken op microcalcificaties, kleine kalkspatjes die soms een teken van beginnende borstkanker zijn.
- Dat maakt de beoordeling van de foto lastiger en kan tot onnodige extra onderzoeken leiden.
Het is dus niet omdat deo de borstkanker veroorzaakt, maar omdat deo de foto kan “vervuilen”.
Wat kun je als consument wél doen?
Wie zich toch ongemakkelijk voelt, kan relatief eenvoudige keuzes maken, zonder in paniek te raken:
- Kies desnoods voor een deodorant zonder aluminium (dus géén antitranspirant), als je het zekere voor het onzekere wilt nemen.
- Kijk op het etiket of er parabenen in zitten en kies een product zonder, als je dat prettiger vindt.
- Let vooral op de bewezen risicofactoren: gezonde leefstijl, matig met alcohol, gezond gewicht, voldoende bewegen en meedoen aan bevolkingsonderzoek.
Een illustratieve vergelijking: qua impact op je borstkankerrisico weegt het aantal glazen wijn per week zwaarder dan het wel of niet gebruiken van antitranspirant.