Een wijntje bij het eten, een biertje op het terras of een cocktail tijdens een avondje uit: voor veel mensen hoort alcohol bij het leven. Vaak met het idee dat een drankje op zijn tijd geen kwaad kan, zolang je het maar met mate doet. Maar dat is helaas niet zo.
Uit een omvangrijke nieuwe analyse blijkt namelijk dat er mogelijk helemaal geen veilige ondergrens bestaat als het gaat om alcoholgebruik. Vooral de link met kanker baart onderzoekers zorgen.
Wetenschappers van de Universiteit van Washington bekeken de resultaten van maar liefst 843 eerdere studies die tussen 1963 en 2023 zijn gepubliceerd. In totaal onderzochten zij de relatie tussen alcoholgebruik en twintig belangrijke gezondheidsuitkomsten, waaronder verschillende vormen van kanker, hart- en vaatziekten, diabetes type 2, dementie en infectieziekten.
Verhoogd risico, zelfs bij weinig alcohol
De meest opvallende conclusie heeft betrekking op kanker. Voor alle tien de onderzochte kankersoorten werd een verband gevonden tussen alcoholconsumptie en een verhoogd risico op het ontwikkelen van de ziekte. Daarbij bleek dat zelfs mensen die gemiddeld minder dan één alcoholische consumptie per dag dronken, al een grotere kans hadden op bepaalde vormen van kanker.
Dat gold onder meer voor kanker van de keelholte, slokdarm, dikke darm, borst, lever, alvleesklier en prostaat. Hoe meer alcohol werd gedronken, hoe groter het risico doorgaans werd.
“Het wetenschappelijke bewijs voor kanker is consistent en ondubbelzinnig: het risico neemt toe bij elk niveau van alcoholgebruik”, zegt gezondheidseconoom Emmanuela Gakidou, een van de onderzoekers.
Naast kanker werd alcohol ook in verband gebracht met een verhoogde kans op pancreatitis, levercirrose en andere chronische leveraandoeningen. Ook voor luchtweginfecties en tuberculose vonden onderzoekers aanwijzingen voor een verhoogd risico, al was dat verband minder sterk.
Complexer verhaal bij hart en hersenen
Voor aandoeningen zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten en Alzheimer bleek het beeld minder zwart-wit. Sommige onderzoeken suggereren dat lichte tot matige alcoholconsumptie samenhangt met een iets lager risico op bepaalde aandoeningen. Die mogelijke voordelen verdwenen echter bij hogere alcoholinname en sloegen soms zelfs om in een verhoogd risico.
Volgens de onderzoekers mogen deze bevindingen daarom niet worden gezien als een aanbeveling om te drinken. “De resultaten laten vooral zien waar het bewijs sterk, zwak of gemengd is”, aldus Gakidou.
Geen universeel advies
De onderzoekers benadrukken dat hun analyse beperkingen kent. Zo waren veel gegevens gebaseerd op zelfrapportage, wat niet altijd betrouwbaar is. Ook verschilden de studies sterk in de mate waarin rekening werd gehouden met factoren als voeding, beweging en rookgedrag.
Toch vinden de wetenschappers dat de resultaten serieus genomen moeten worden. Hun conclusie: de huidige kennis ondersteunt geen universele hoeveelheid alcohol die voor iedereen als ‘gezond’ of ‘veilig’ kan worden beschouwd.
Daarom pleiten zij voor eerlijkere voorlichting over de gezondheidsrisico’s van alcohol. Want hoewel een drankje nog altijd sociaal geaccepteerd is, lijkt de wetenschap steeds duidelijker te maken dat ook kleine hoeveelheden niet zonder gevolgen zijn.