Half Amerika heeft diarree door een onbekend beestje

In de Verenigde Staten zijn deze zomer duizenden mensen getroffen door een uitbraak van "explosieve diarree". De boosdoener: een microscopisch klein parasietje genaamd Cyclospora cayetanensis. Wat maakt deze uitbraak zo raadselachtig — en moeten we ons in Europa zorgen maken?

Terwijl Amerikanen genieten van barbecues en zomersalades, worden ze in recordaantallen ziek. Sinds 1 mei 2026 heeft de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC al 1.645 bevestigde gevallen van cyclosporiasis geregistreerd, plus nog eens ruim 5.100 verdachte besmettingen die nog worden onderzocht. Ter vergelijking: vorig jaar rond deze tijd stond de teller op slechts 249 gevallen1.

Van de bevestigde patiënten belandde 9 procent in het ziekenhuis. Voorlopig zijn er geen doden gevallen, maar de uitbraak verspreidt zich razendsnel: 31 staten melden inmiddels besmettingen, met Michigan als koploper

Het gaat om Cyclospora cayetanensis, een eencellige parasiet die zó klein is dat je hem alleen onder een microscoop kunt zien. Onbekend bij het grote publiek, maar niet nieuw voor artsen. De parasiet verspreidt zich via besmet voedsel of water — meestal via verse groenten en fruit

Wat cyclosporiasis apart maakt van gewone voedselvergiftiging:

• Incubatietijd: symptomen beginnen pas 2 tot 14 dagen na besmetting, gemiddeld na een week

• Duur: zonder behandeling kunnen klachten weken tot maanden aanhouden

•Overdracht: níet van mens op mens, alleen via besmet voedsel of water

Amerikaanse media spreken opvallend expliciet over "explosive diarrhea". De belangrijkste klachten:

De klachten komen vaak in golven: je knapt op, denkt dat het over is, en dan slaat het opnieuw toe.

Bij eerdere uitbraken kon de CDC de bron meestal terugbrengen tot één product — koriander uit Mexico, frambozen uit Guatemala, of voorverpakte salades. Deze keer tasten onderzoekers volledig in het duister.

Er zijn drie factoren die het speurwerk bemoeilijken:

1. Lange incubatietijd. Patiënten weten na een week niet meer precies wát ze hebben gegeten.

2. Verspreid patroon. De gevallen komen niet uit één restaurant of één supermarktketen.

3. Minder monitoring. Volgens Amerikaanse media is het FoodNet-programma, dat voedselgerelateerde ziektes bijhoudt, afgeschaald — waardoor de parasiet nu moeilijker op te sporen is.6.

De New York Times schrijft dat epidemiologen "in het donker tasten" en oproepen tot uitgebreidere voedseltraceringssystemen7.

Cyclosporiasis is gelukkig goed behandelbaar met het antibioticum trimethoprim-sulfamethoxazol (in Nederland bekend als co-trimoxazol). Zonder behandeling verdwijnt de infectie meestal ook vanzelf, maar dat kan wel weken duren.

Preventietips voor reizigers naar de VS:

• Was verse groenten en fruit grondig

• Wees voorzichtig met kant-en-klare salades en smoothies

• Drink alleen gebotteld of gefilterd water in risicogebieden

• Let op bij verse kruiden zoals koriander, basilicum en peterselie

• Meld hevige, aanhoudende diarree bij thuiskomst altijd aan je huisarts en noem je reisgeschiedenis

Voorlopig niet acuut. Cyclospora komt in Nederland zelden voor en de uitbraak beperkt zich tot de VS. Wel is het slim om alert te zijn als je deze zomer naar Amerika reist, of als je onverklaarbare, aanhoudende diarree krijgt na terugkomst.

Het MDL Fonds roept Nederlandse artsen op om bij reizigers uit de VS met langdurige diarreeklachten specifiek te testen op Cyclospora — een test die in Nederland niet routinematig wordt gedaan