Steeds meer mensen hebben een bril nodig: dit is vermoedelijk de reden

Bijziendheid neemt wereldwijd in rap tempo toe. Vaak wordt verwezen naar schermtijd als de grote boosdoener, maar waarschijnlijk ligt het genuanceerder: het vele binnen zitten speelt een rol, omdat we daardoor te weinig daglicht zien.

“Bijziendheid heeft bijna epidemische proporties bereikt, maar we begrijpen nog steeds niet volledig waarom”, zegt visueel neurowetenschapper Jose-Manuel Alonso van de State University of New York (SUNY).

Voor de studie werden 34 vrijwilligers getest: 21 bijzienden en 13 mensen met normaal zicht. De deelnemers kregen vierkante beelden te zien met verschillende helderheid en contrastniveaus, waarop ze zich telkens met één oog tegelijk moesten scherpstellen.

De onderzoekers keken naar drie processen die optreden bij het kijken naar iets van dichtbij: scherpstellen (accommodatie), het naar binnen draaien van de ogen en het vernauwen van de pupillen. Daarbij hielden ze rekening met de zogeheten ON- en OFF-routes in het netvlies, die respectievelijk licht en donker verwerken.

Eerder onderzoek suggereerde al dat een zwakkere ON-route samenhangt met bijziendheid, maar het mechanisme daarachter was onduidelijk. Uit deze studie blijkt dat contrast belangrijker is dan helderheid bij het naar binnen draaien van de ogen en het krimpen van de pupillen.

Bijziende deelnemers bleken hun ogen bovendien al sterker naar binnen te draaien vóór ze scherp stelden. Ook vernauwden hun pupillen sterker dan bij mensen met normaal zicht. Die combinatie zou de lichtverwerking via de ON-route verder kunnen verzwakken.

Op basis van de resultaten formuleren de onderzoekers een nieuwe hypothese: bij bijziendheid krijgt scherpte prioriteit boven lichtinval. De pupil vernauwt zich om het beeld scherper te maken, maar daardoor bereikt minder licht het netvlies. Dat kan leiden tot een vicieuze cirkel waarin het oog steeds sterker compenseert en de aandoening verergert.

Binnen is dat effect waarschijnlijk groter dan buiten. In fel daglicht vernauwt de pupil weliswaar ook, maar er blijft alsnog veel licht beschikbaar voor het netvlies. In een relatief donkere binnenomgeving kan langdurig focussen op een boek, telefoon of tablet de hoeveelheid licht die het netvlies bereikt aanzienlijk verminderen.

Bijziendheid ontstaat doordat de oogbol langer is dan normaal, waardoor beelden niet precies op het netvlies worden geprojecteerd. Erfelijkheid speelt een belangrijke rol, maar omgevingsfactoren lijken steeds zwaarder te wegen. Tegen 2050 zou bijna 40 procent van de jongeren bijziend zijn.

De onderzoekers benadrukken dat hun studie kleinschalig was en geen langdurige metingen bevatte. Ook werd niet direct vergeleken tussen binnen- en buitensituaties. Het gaat dus om een onderbouwde hypothese, geen definitief antwoord.

Toch biedt het onderzoek een nieuwe invalshoek: misschien draait het niet alleen om schermtijd, maar vooral om te weinig licht en te veel dichtbij kijken binnenshuis. Meer onderzoek moet uitwijzen of extra buitentijd daadwerkelijk kan helpen om bijziendheid af te remmen.

Bron: Science Alert