Een chemische stof die massaal wordt gebruikt in verpakkingen van eten en drinken kan de gevoeligheid voor insuline binnen enkele dagen verminderen. Voor het eerst is dat effect aangetoond in een experiment bij mensen.
Het gaat om bisfenol A (BPA), een van de meest geproduceerde chemicaliën ter wereld. De stof zit sinds de jaren zestig in talloze plastic verpakkingen en epoxyharsen, waaronder coatings aan de binnenkant van voedsel- en drankblikjes. BPA wordt zo veel gebruikt dat de stof naar schatting in de urine van meer dan 90 procent van de bevolking voorkomt.
In het experiment kregen 40 gezonde jongvolwassenen vijf dagen lang dagelijks een lage dosis BPA of een placebo. De gebruikte hoeveelheid bleef binnen de grens die de Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) als veilig beschouwt. Verder aten alle deelnemers hetzelfde.
Na vijf dagen was de insulinegevoeligheid in de BPA-groep met 9 procent afgenomen. In de placebogroep nam die licht toe. "Deze resultaten leveren het eerste bewijs bij mensen dat kortdurende orale toediening van BPA de insulinegevoeligheid kan verminderen."
Kans op diabetes
Dat is relevant omdat een verminderde gevoeligheid voor insuline een rol speelt bij het ontstaan van diabetes type 2. "Gezien het feit dat diabetes een belangrijke doodsoorzaak is in de VS, is het cruciaal om zelfs de kleinste factoren te begrijpen die bijdragen aan de ziekte", zei diabetesonderzoeker Todd Hagobian.
De EPA hanteert momenteel een veilige dagelijkse referentiedosis van 0,05 milligram BPA per kilogram lichaamsgewicht. Die grens werd al in 1988 vastgesteld. Sindsdien hebben duizenden dierstudies negatieve effecten van lage doses BPA laten zien. Bevolkingsonderzoek bij mensen bracht hogere blootstelling bovendien in verband met onder meer vruchtbaarheidsproblemen, veranderingen in de neurologische ontwikkeling, hart- en vaatproblemen, diabetes type 2 en insulineresistentie. Zulke verbanden bewijzen op zichzelf geen oorzakelijk effect.
De nieuwe studie komt daar dichter bij. Mogelijk verstoort BPA de door insuline gestimuleerde verwerking van glucose in skeletspieren. In Europa is BPA inmiddels niet meer toegestaan in de meeste voedings- en drankproducten.