Vitamine D krijg je in principe genoeg binnen door de zon. Het is essentieel voor sterke botten, een goed werkend immuunsysteem en tal van andere lichaamsfuncties. Maar waar een tekort schadelijk kan zijn, blijkt een overschot minstens zo riskant. Met de groeiende populariteit van supplementen waarschuwen wetenschappers steeds nadrukkelijker voor de keerzijde.
Het probleem zit vooral in hoge doseringen. Vitamine D verhoogt de opname van calcium in het lichaam. Bij een teveel kan dit leiden tot hypercalciëmie: een gevaarlijke ophoping van calcium in het bloed. Dat kan zich afzetten in bloedvaten en zachte weefsels, met risico’s zoals nierstenen, verstoring van de botstofwisseling en klachten als misselijkheid, vermoeidheid, spierzwakte en botpijn.
In de meeste gevallen herstellen patiënten zodra ze stoppen met supplementen en behandeld worden met vochttoediening of medicatie. Maar in zeldzame situaties kan de schade ernstig zijn, variërend van nierfalen tot levensbedreigende complicaties.
Opvallend is dat juist de populariteit van vitamine D bijdraagt aan het probleem. Een studie uit 2018 sprak al van “aanzienlijke zelfgenoegzaamheid” rondom de mogelijke toxiciteit. Volgens onderzoekers is de toename van probleemgevallen deels te verklaren door de hype rond hoge doseringen, aangewakkerd door populaire boeken en gezondheidsclaims.
Duizenden gevallen van vergiftiging
Het risico is zeker niet louter theoretisch. In de Verenigde Staten werden tussen 2000 en 2014 meer dan 25.000 gevallen van vitamine D-toxiciteit gemeld, met een sterke stijging in de jaren daarna. Ook kinderen blijken kwetsbaar: in Denemarken leidde een fout in supplementen tot vergiftigingsverschijnselen bij tientallen jonge gebruikers.
Volgens experts van Harvard Medical School is voorzichtigheid geboden. Voor de meeste mensen ligt de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid tussen de 15 en 20 microgram. De veilige bovengrens ligt rond de 100 microgram, tenzij een arts anders adviseert.
Belangrijk is dat het lichaam het grootste deel van de benodigde vitamine D zelf aanmaakt via zonlicht. Voeding, zoals vette vis en verrijkte zuivelproducten, vult dit aan. Supplementen zijn dus lang niet altijd nodig en zeker niet in hoge doseringen.
De boodschap van artsen is helder: laat je niet verleiden door de gedachte dat 'meer beter is'. Vitamine D is essentieel, maar balans blijft cruciaal. Wie supplementen overweegt, doet er verstandig aan eerst medisch advies in te winnen.