Vitamine D tegen depressie: wat zeggen meer dan 100 onderzoeken écht?

Miljoenen Nederlanders slikken dagelijks een vitamine D-supplement. Zeker in de wintermaanden, wanneer het zonlicht schaars is, grijpen velen naar de 'zonnevitamine'. Maar kan vitamine D ook helpen bij somberheid of depressie? Onderzoekers brachten recent meer dan honderd wetenschappelijke studies samen om deze vraag te beantwoorden.

De uitkomst is genuanceerd maar hoopvol. Vitamine D lijkt inderdaad te helpen bij het verminderen van depressieve symptomen – maar dan moet je wel aan bepaalde voorwaarden voldoen. Uit drie grote overzichtsstudies blijkt dat suppletie vooral effectief is bij mensen die al een vitaminetekort hebben, een chronische ontstekingsziekte hebben, of kampen met een gediagnosticeerde depressie.

Een grootschalige meta-analyse met 31 onderzoeken en bijna 25.000 deelnemers toonde aan dat vitamine D3-suppletie de depressieve symptomen meetbaar vermindert. Elke extra 1000 IE per dag leverde een klein maar significant positief effect op. Bij een dosering van 8000 IE per dag – ruim tien keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid – werd zelfs een groot effect gemeten.

Wetenschappers vermoeden dat vitamine D via meerdere routes invloed heeft op de stemming. Het speelt een rol bij de aanmaak van neurotransmitters zoals serotonine, remt ontstekingsprocessen in de hersenen en ondersteunt de communicatie tussen zenuwcellen. Vooral bij mensen met een chronische ontsteking lijkt het aanvullen van vitamine D extra gunstig te werken.

Toch plaatsen onderzoekers ook kanttekeningen. Wie geen tekort heeft of slechts een lage dosis inneemt, zal waarschijnlijk weinig effect merken. Ook voor het voorkómen van depressie bij mensen die nog geen klachten hebben, is het bewijs minder overtuigend.

Bovendien vallen de effectieve doseringen uit de studies vaak boven de hoeveelheid die je zonder medisch toezicht veilig kunt nemen. Dr. Vlad Dionisie, hoofdauteur van een van de reviews, adviseert daarom: "Controleer het vitamine D-niveau bij volwassenen met een depressie en corrigeer een duidelijk tekort. Maar doe dit onder begeleiding van een arts."

Vitamine D is geen wondermiddel tegen somberheid, maar kan wel een zinvolle aanvulling zijn op de behandeling van depressie – mits goed gedoseerd en bij een aantoonbaar tekort. Wie twijfelt, doet er verstandig aan eerst het bloedgehalte te laten meten.