Zijn baarden echt zo vies als we denken?

Baarden zijn niet per definitie smerig, maar vormen wel een ideaal toevluchtsoord voor microben als je ze slecht verzorgt. Uit onderzoek blijkt tegelijk dat een gladgeschoren gezicht óók z’n eigen bacteriële risico’s heeft.

Vroeg onderzoek liet al zien dat baardhaar bacteriën en bacteriële toxines kan vasthouden, zelfs na wassen, wat het hardnekkige beeld van de baard als “bacteriereservoir” voedde. Een recente studie naar MRI‑scanners vond zelfs dat de meeste mannenbaarden meer microben bevatten dan honden­vacht, inclusief potentieel schadelijke bacteriën; de conclusie van de onderzoekers was veelzeggend: “Dogs are no risk to humans if they use the same MRI.

Toch is het beeld minder eenduidig dan de baardhater hoopt. In een grote studie onder ziekenhuispersoneel (408 mannen) bleek dat gladgeschoren mannen vaker met de beruchte ziekenhuisbacterie MRSA waren gekoloniseerd dan collega’s met baard: ruim drie keer zo vaak, en ook gewone Staphylococcus aureus kwam iets vaker voor bij de clean‑shaven groep. “Our study suggests that facial hair does not increase the overall risk of bacterial colonisation compared to clean-shaven control subjects,” concluderen de auteurs.

Belangrijker dan de vraag “baard of geen baard?” is hoe je met huid en haar omgaat. Dermatologen wijzen erop dat elke baard een warm, vochtig microklimaat creëert waar huidvet, etensresten en stof zich kunnen ophopen, wat zonder goede reiniging tot meer bacteriegroei en huidinfecties kan leiden. Tegelijk veroorzaakt scheren microscopisch kleine sneetjes in de huid, die juist een ingang vormen voor ziekteverwekkers – een mogelijk verklaring waarom sommige onderzoeken meer resistente bacteriën vinden bij gladgeschoren mannen.

Voor de alledaagse gebruiker komt het neer op simpele hygiëne: regelmatig wassen met milde zeep, goed drogen, niet constant aan je baard zitten en kammen en tondeuse schoonhouden. Een verzorgde baard is dan ongeveer even schoon – of vies – als een verzorgd, gladgeschoren gezicht; het echte probleem zit bij de nonchalante verzorger, niet bij de haren zelf.