Het begint vaak onschuldig. Een donkere vlek in de hoek van de slaapkamer. Een witte, poederige waas onderaan de muur. Even wegpoetsen en klaar, denken veel mensen. Maar volgens vochtexpert Lodewijk Tromp is dat precies de verkeerde reflex. “Zie je schimmel in huis, dan is dat een teken dat het binnenklimaat niet in orde is.”
Het is in bijna alle gevallen dezelfde boosdoener. “Negenennegentig procent van de situaties waarin wij worden ingeschakeld, treffen we zwarte schimmel aan.” Die schimmel komt niet uit het niets. De sporen zweven overal rond, binnen en buiten. We nemen ze zelf mee naar binnen, net als huisdieren. Op zich onschuldig, totdat ze vocht tegenkomen.
“Zwarte schimmelsporen hebben vocht nodig om te kunnen groeien, krijgen ze geen vocht, dan hebben ze geen voedingsbodem en ontstaat er ook geen schimmel,” legt Tromp uit aan RTL Wonen. Het echte probleem ontstaat pas wanneer muren, plafonds of kozijnen langdurig vochtig zijn, bijvoorbeeld door slechte ventilatie.
Kristalschimmel bestaat niet
Naast zwarte plekken zien veel mensen ook witte aanslag op de muur. Vaak wordt dat kristalschimmel genoemd, maar Tromp is resoluut: “Kristalschimmel is helemaal geen schimmel, maar een mineraalafzetting van zouten.” Het wijst op optrekkend vocht, waarbij muren water uit de grond opzuigen.
Dat vocht neemt zouten mee omhoog. Als het water verdampt, blijven die zouten achter als witte, kristalachtige plekken. Op zich niet giftig, maar wel een alarmsignaal. “Kristalschimmel wijst op een optrekkend vochtprobleem en dat kan daarentegen wel kwaad, omdat het leidt tot een hoge luchtvochtigheid, schimmelgroei, gezondheidsproblemen van het binnenklimaat en structurele schade aan je woning.”
Sneeuwbaleffect
Wie niets doet, belandt in een vicieuze cirkel. “Optrekkend vocht zorgt voor een vochtige muur. Een vochtige muur is kouder, waardoor er nog meer vocht wordt aangetrokken.” In de zomer lijkt het probleem soms weg, maar dat is schijn. De zouten blijven in de muur en trekken bij warmer weer opnieuw vocht aan.
Schimmel zelf verwijderen is volgens Tromp zelden een oplossing. “Je kunt de aanslag wel verwijderen, maar als de oorzaak blijft bestaan, komt de schimmel later gewoon weer terug.” Professionele hulp is vaak nodig om het probleem bij de bron aan te pakken.
Ventileren
Wie schimmel wil voorkomen, moet vooral ventileren en stabiel verwarmen. En nee, dat is geen energieverspilling. “Droge lucht kost juist minder energie om op te warmen dan vochtige lucht.” Zijn advies is simpel: ventilatieroosters altijd open. “Dichtdraaien is het domste wat je kunt doen.”
Hij vergelijkt het met autorijden: “Als je de ventilatie in de auto uitzet, beslaan de ramen meteen. Zonder verse lucht zie je niks meer. In huis werkt dat precies hetzelfde.”