Alain de Botton: 'Het ergste is als iemand je verlaat zonder te zeggen waarom'

Hoe Alain de Botton laat zien dat niet de breuk zelf, maar het ontbreken van een uitleg de diepste schade aanricht – in een tijd waarin ‘ghosting’ normaal dreigt te worden.

Het einde van een relatie doet bijna altijd pijn, maar volgens filosoof Alain de Botton is er één variant die er met kop en schouders bovenuit steekt: als iemand vertrekt zonder uitleg. Niet de relatiebreuk zelf, maar het zwijgen daarna verandert gewone liefdesverdriet in een vorm van existentiële ontwrichting.

In een recent interview zegt De Botton dat het “echt verboden zou moeten zijn” om na jaren samenzijn zomaar te verdwijnen. Geen gesprek, geen reden, soms zelfs geen bericht meer. Dat laat de achterblijver achter met “duizend vragen” en de neiging om de donkerst denkbare verklaring te verzinnen: ik deug niet, ik ben onwaardig, ik ben niet lief te hebben. Juist dat gat, die fantasieruimte, maakt ghosting zo schadelijk.

Psychologisch onderzoek laat zien dat relatiebreuken kunnen leiden tot langdurige gevoelens van leegte, slaapproblemen, depressie en angststoornissen, zeker als mensen blijven piekeren over wat er is misgegaan. Een plots, onverklaard afscheid – tegenwoordig vaak verpakt als ‘no contact’ of ghosting – vergroot die neiging tot eindeloos herkauwen. De Botton wijst erop dat onze verbeelding dan vaak wreder is dan de waarheid. Daarmee keert hij zich tegen de lichtvoetigheid waarmee moderne relaties soms worden aangegaan én beëindigd. We vinden het normaal om “kopje onder te gaan in gevoelens”, maar vergeten dat daar ook verantwoordelijkheid bij hoort: duidelijk zijn over bedoelingen, niet doen alsof iets vrijblijvend is als de ander inzet op een toekomst. In een tijd waarin echtscheidingen weliswaar licht dalen maar emotioneel juist complexer worden – door woningnood, financiële druk en kinderen die klem komen te zitten – is zorgvuldigheid bij het uitmaken geen luxe maar noodzaak.

De Botton pleit daarom voor meer sociale normen rond uit elkaar gaan: geen wetsartikelen, maar wel een morele verwachting dat je uitlegt waarom je vertrekt. Relaties duren niet altijd een leven lang, zegt hij, maar we kunnen er wél voor kiezen om ze op een volwassen manier te beëindigen.